Görme engelli öğretmenlerin sorunları ve çözüm önerileri İstanbul örneği

Bu çalışmada, temel amaç görme engeli olan öğretmenlerin mesleklerini icra ederken karşılaştıkları temel sorunları belirlemek ve bu sorunlara işlevsel çözüm önerilerinde bulunabilmektir. Bu amaç doğrultusunda İstanbul ilinde görev yapmakta olan görme engelli lise öğretmenleri ile görüşmeler yapılmış ve deneyimleri incelenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde genel olarak engellilik konusu ele alınmış, tanımlar ve engellilik kuramları ışığında engellilik ve engel grupları açıklanmıştır. Tarih boyunca engelliliği açıklamak için farklı engellilik modelleri geliştirilmiştir. Bunlardan en önemlileri Tıbbi Engellilik Modeli, Sosyal Engellilik Modeli ve ICF Modelidir. Çalışmanın ikinci bölümünde görme engellilik eğitim ve istihdam başlıkları altında tarihsel çizgi takip edilerek anlatılmıştır. İyi bir eğitim beraberinde iyi bir işi de getireceğinden görmeyen bireylerin eğitim olanaklarından ne ölçüde yararlanabildikleri veya yararlanamıyorlar ise niye yararlanamadıkları gerekçeleri ile açıklanmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde görme engellilerin ve toplumdaki diğer insanların birbirlerine karşı yanlış yaklaşımları incelenerek bu yaklaşımların öğretmenlik yapan bir görme engelliye ne gibi etkileri olduğu açıklanmış ve İstanbul ilinde çeşitli liselerde görev yapmakta olan görme engelli öğretmenler ile yapılan görüşmelerde elde edilen bulgular aktarılmıştır. Milli eğitim bünyesinde çalışmakta olan görme engelli öğretmenlerin sorunlarını temelde üç başlık altında toplamamız mümkündür: sistemsel problemler, diğer insanlardan kaynaklı problemler ve kendilerinden kaynaklanan problemler. Çalışmanın sonuç kısmında ise görme engeli olan öğretmenlerin mesleklerini icra ederken yaşadıkları sorunlara işlevsel çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Öğretmenlik mesleğinin icrasında önemli olan kişinin ne kadar gördüğü değil; söz konusu kişinin bu mesleği yapabilmek için ne kadar yeterli olduğudur. Bir görme engellinin öğretmenlik yapabilmesine onun görmemesi engel oluşturmaz. Ama her görme engelli birey de öğretmen olamaz. Bu durum gören öğretmenlerde de farklı değildir. Anahtar Kelimeler: görme engelli, öğretmen, sosyal engellilik modeli, erişilebilirlik, ön yargı