Görme engelliler için geliştirilen Türk Müziği nota yazım programının değerlendirilmesi

Bu araştırma, görme engelliler için geliştirilen KAMHI nota yazım programının, görme engelli müzik öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya, 2021-2023 yılları arasında Eğitimde Görme Engelliler Derneği ve Bartın Üniversitesi işbirliği ile yürütülen "Notalara Dokunmak" (TREEST2.1.IQSES/152) projesi kapsamında geliştirilen KAMHI programını kullanmaya yönelik eğitim alan, 12'si görmeyen ve 4'ü az gören olmak üzere toplam 16 görme engelli müzik öğretmeni katılmıştır. 2022 yılı eylül-kasım ayları arasında düzenlenen eğitimlerde öğretmenlere, KAMHI kullanarak proje oluşturma, bilgisayar klavyesi aracılığı ile nota girişi, notaların süre ve oktavlarını düzenleme, kesme, kopyalama, yapıştırma ve silme işlemleri, şarkı sözlerinin yazımı konularının yanı sıra, Türk müziği notalarının yazımı ile notaların Braille ve mürekkep baskı alınması konularında da bilgiler verilmiştir. Araştırmanın etik izinleri Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi Etik Kurulu'nun 16.11.2022 tarih ve 2022/21 sayılı onayı ile alınmıştır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmeler gerçekleştirilmeden önce katılımcılardan onam formu alınmıştır. Veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmada öncelikle, araştırmaya katılan görme engelli müzik öğretmenlerinin, KAMHI programını kullanmadan önce müzik dersi sürecinde notaları öğretirken yaşadıkları sorunlar incelenmiştir. Bu bölümde, öğretmenlerin yaşadıkları sorunları ortadan kaldırmaya yönelik uyguladıkları yöntem ve teknikler de öğretmenlerin görüşleri doğrultusunda aktarılmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde, KAMHI programını klasik batı müziği, klasik Türk müziği ve Türk halk müziği notalarını okuma ve yazmada kullanmalarına ilişkin görüşlerine ayrı başlıklar altında yer verilmiştir. Bunun yanı sıra, KAMHI programının Braille ve mürekkep baskı nota üretiminde kullanılmasına yönelik görüşleri de incelenmiştir. Son bölümde ise, programın görme engelli müzik öğretmenlerine derslerini yürütme sürecinde sağlayacağı faydalar ile programın geliştirilmeye ihtiyaç duyulan yönlerine ilişkin öğretmen görüşlerine, ayrı başlıklar altında yer verilmiştir. Araştırma sonucunda görmeyen öğretmenlerin KAMHI programını kullanmadan önce notaları öğretirken, notaların sembollerini öğretmede zorlandıkları ve notaları öğretirken gören birine ihtiyaç duydukları saptanmıştır. Az gören öğretmenlerin yaşadıkları sorunların ise çoğunlukla fiziksel ortama bağlı sorunlar olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin KAMHI programını kullanarak klasik batı müziği, klasik Türk müziği ve Türk halk müziği notalarını kolay bir şekilde okuyup yazabildikleri görülmüştür. Bu sonuç doğrultusunda, KAMHI programının öğretmenlerin notaları öğretme sürecinde yaşadıkları sorunları ortadan kaldırabileceği söylenebilir. Araştırmaya katılan öğretmenler, KAMHI programını kullanmadan önce notaları Braille ya da mürekkep yazı ile basmakta zorlandıklarını ifade ederken, programı kullanırken notaları Braille ve mürekkep yazı olarak basmakta bir sorun yaşamadıklarını belirtmişlerdir. Bu ifadeler doğrultusunda KAMHI programının görme engellilerin Braille ve mürekkep baskı nota almada yaşadıkları sorunları da ortadan kaldırdığı söylenebilir. KAMHI programının görme engelli öğretmene nota sembollerini öğretme, görme engelli öğrenciler için materyal hazırlama ve notaları ders anında öğrencilere gösterebilme bakımlarından fayda sağladığı tespit edilmiştir. Öğrenciyi eş zamanlı takip etmeyi sağlama ve gören öğrenci ile iletişim problemlerini ortadan kaldırma yönleriyle de ölçme değerlendirme sürecinde yaşanan sorunların çözümüne önemli katkı sağlamaktadır. Araştırmanın sonunda, KAMHI programını iyileştirmeye yönelik önerilerin yanı sıra, araştırmanın diğer sonuçlarına ilişkin de önerilerde bulunulmaktadır.