Görsel antropomorfik öykülerin ortaokul öğrencilerinin kavramsal anlamalarına ve antropomorfik dil kullanımına etkisinin incelenmesi

Fen bilimleri eğitimiyle ilgili alan yazınında, değişik yaş gruplarındaki öğrencilerin ve hatta öğretmenlerin cansız objeler için canlılık (animism) ve insana özgü (anthropomorphism) açıklamaları kullandıkları belirtilmektir (Kallery, 2004; Treagust, 2003). Bu konuyla ilgili olarak, Fen bilimleri eğitiminde antropomorfizm ve animizmin kullanılıp kullanılmaması birçok araştırmacı tarafından hala tartışılmaktadır. Zohar ve Ginossar'ın (1998) yaptıkları araştırmada fen bilgisi öğretmenleri bilimsel süreçleri açıklamak için antropomorfik öyküler kullandıklarında, öğrencilerin dersi daha kolay hatırladıkları görülmüştür. Tamir (1985), Al-Balushi (2013), Watts ve Bentley (1994) ise fen bilimleri dersinin antropomorfik bir dille ya da antropomorfik öykülerle öğretilmesinin bilimsel bilgi üzerinde tehlikeye neden olacağını söylemektedirler. Bu kapsamda araştırmanın amacı, görsel antropomorfik öykülerin ortaokul öğrencilerinin kavramsal anlama düzeylerine ve antropomorfik dil kullanımına etkisinin incelenmesidir. Araştırmada ön-test son-test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Bu araştırma İzmir'in Buca ilçesinde bulunan bir ortaokulda yapılmıştır. Bu ortaokulda bulunan 7. sınıf öğrencilerden bir kısmının rastgele (yansız) olarak deney grubu ve bir kısmının da kontrol grubu olarak atanması yapılmıştır. Bu amaçla deneysel uygulama öncesinde, deney ve kontrol grubundaki öğrencilere ön-test uygulanmış ve değişimi anlamak için deneysel uygulama sonrasında her iki gruba tekrar aynı testler son-test olarak uygulanmıştır. Deney grubunda görsel antropomorfik öykülerle destekli fen bilimleri etkinlikleriyle öğretim yapılırken; kontrol grubunda 2018-2019 fen bilimleri dersi programında yer alan etkinliklerle öğretim yapılmıştır. Bu çalışmada üç farklı ölçme aracı kullanılmıştır. Bunlardan ilki "Maddenin Yapısı ve Özellikleri'ne Yönelik İki aşamalı Teşhis Testi (MYÖİTT)"; ikincisi "Antropomorfik Dil Kullanım Düzeyleri Testi" üçüncüsü ise "Atom Kavramına Yönelik Antropomorfizm ve Animizm Dil Kullanım Ölçeği"dir. Çalışmadan elde edilen verilere betimsel ve karşılaştırmalı istatistiksel analizler yapılmıştır. Bu analizler sonucunda deney grubunda antropomorfik dil kullanım düzeyleri kontrol grubuna göre fazla çıkmıştır. Fakat deney ve kontrol grubunun kavramsal anlama düzeyleri arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Bu sonuçlara göre, antropomorfik öykülerin fen bilimleri derslerinde kullanılmasının öğrencilerinin kavramsal anlamalarına herhangi bir olumsuz etkisi olmadığı görülmüştür.