Gövde boşluklu prefabrik betonarme aşıkların düşey yükler altında davranışı

Prefabrik yapı sistemlerinde çatı makası veya sundurma kirişlerinin aralarındaki açıklıkların geçilmesi, çatı sisteminin ana taşıyıcı elemanlarını birbirine bağlayarak birlikte çalıştırılması ve çatı sisteminin taşıyacağı kaplama gibi ölü yüklerin çatının ana taşıyıcı elemanlarına aktarımını sağlamak amacıyla aşıklar kullanılmaktadır. Kullanılan aşıkların adet olarak prefabrik yapı projelerinde büyük miktarlarda bulunması göz önüne alındığında, bu kirişlerin yüksek eğilme bölgelerinde ve gövde orta noktasında oluşturulacak olan boşlukların özellikle üretim malzemesi olan betondan tasarruf sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu temel düşünceden hareketle tez çalışmasında 8 cm sabit yüksekliğe sahip 24, 40, 56, 72, 3x24, 88 ve 104 cm uzunlukta yedi farklı boyutta boşluk formunun hem öngerilmeli hem de öngerilmesiz aşıklarda uygulanması ile aşıkların yük taşıma kapasitesi ve sünekliklerinde meydana gelen değişiklikler deneysel olarak incelenmiştir. Üretilen toplam 16 aşık kesme açıklığı (av/d) 3,58 olacak şekilde dört noktalı eğilme testine tabi tutulmuştur. Deneysel çalışma sonucunda oluşturlan boşlukların ve boşluk boyutunun artması ile aşık kirişlerinin eğilme kapasitesinde referans kirişlere göre belirgin bir değişim olmadığı ancak sünekliğin arttığı gözlemlenmiştir. Öngerilmesiz ve öngerilmeli aşıklarda kirişin uzunluğunun %25'inden daha uzun boşluklar basınç bölgesinde belirgin ezilme hasarı ortaya çıkarmıştır. Artan boşluk uzunluğu ile eğilme hasarlarında kesme bölgesine doğru yayılım davranışı izlenmiştir. Öngerilmeli aşıkların teorik olarak %30 toplam taşıma kapasitesine sahip olan öngerilmesiz aşık kirişlerinde öngerilmeli kirişlerden farklı olarak lineer elastik bölgedeki yük taşıma kapasitesinde daha belirgin artış görülmüştür. Enerji tüketimi kapasitesi açısından bakıldığında ise öngerilmesiz kirişlerde artan boşluk boyutu toplam enerji tüketimi ile elastik enerji tüketimini arttırırken öngerilmeli kirişlerde ise 88 ve 104 cm uzunluğundaki boşluklarda özellikle lineer elastik bölgedeki enerji tüketiminde belirgin azalma görülmüştür.