Grafik tasarımda bir tipografik eleman olarak yazı karakterleri ve tasarım ilkeleri

Tasarım, üretimi öncesinde bir ürünün görsel özelliklerinin ve işlevinin belirlenmesi olarak tanımlanırken, bir tasarım dalı olan grafik tasarım bir mesaj ileten, bir ürün ya da hizmeti tanıtan iki boyutlu bir tasarım dalı olarak tanımlanmaktadır. Grafik tasarımın temel iki bileşeni tipografi ve tercihe göre fotoğraf ya da illüstrasyonlardan oluşan görsellerdir. Tipografi insanın yazı ile geçirdiği binlerce yıllık yolculuk boyunca değişik anlamlara bürünen yazı yazma biçim, yöntem ve teknikleridir. Yazı kazıma uçları ve taştan kâğıt ve kaleme doğru hem yöntem hem de malzeme değiştirirken; malzeme ve yöntem de yazının biçimini etkilemiş, yazının gelişmesine sebep olmuştur. Matbaanın Avrupa'ya ulaşması, kitapların seri bir şekilde üretilmesi ise yine malzeme ve yöntemdeki gelişmelere paralel olarak yazı karakteri kavramının doğmasına sebep olmuştur. Yazı karakteri bir alfabe, rakam ve noktalama işaretleri ile sembollerin ortak biçimsel özelliklere sahip olacak şekilde oluşturulması ile elde edilmektedir. Matbaalarda metal hurufatın dizilmesi ile oluşturulan sayfalar, bilgisayarların icadı ile sayısal dünyada yerlerini almışlardır. Basım ve yayımları gibi tasarımlarının da sayısal ortamda gerçekleştirildiği yazı karakterleri tür ve çeşitleri binlerle ifade edilmeye başlanmıştır. Peki, yazı karakterleri nasıl tasarlanmaktadır, hangi elemanlar yazı karakteri tasarımının elemanıdır ve tıpkı tüm tasarım dallarında olduğu gibi yazı karakteri tasarımının da ilkeleri var mıdır, var ise bunlar nelerdir? Yazı karakteri tasarımı tipografinin bir alanı, tipografi de grafik tasarımın bir elemanı olduğu varsayılarak tüm grafik tasarım ile tipografi eleman ve ilkeleri taranmış; bu ilkelerden yazı karakteri tasarımının kullandığı eleman ve ilkeler belirlenmeye çalışılmıştır. Böylece dünya çapında ve çok yaygın bir şekilde yapılmakta olan yazı karakteri tasarımı alanına bir çerçeve getirilmiş ve ilkeleri maddelenmiştir. Buna göre yazı karakteri tasarımının beş adet elemanı olan nokta, çizgi, ton, biçim ve espas ile çalışılırken uygulanacak olan olası on dört adet ilkesi bulunduğuna kanaat getirilmiştir. Bu ilkeler ise; ölçü ve oran, okunabilirlik, denge, bütünlük, devamlılık, hiyerarşi, kontrast, ritim, vurgu, alfabe türü, tarama ilkesi, uygulanabilirlik, harflerin anatomisi bilgisi, tasarım teorisi bilgisidir. Anahtar kelimeler: Grafik Tasarım, Tipografi, Yazı Karakteri Tasarımı, Tasarım.