Guleman (Elazığ) ofiyoliti manto peridotitlerinin kökeni

Guleman Ofiyoliti Elazığ'ın 80 km güneydoğusunda, Güneydoğu Toros kuşağında yer alır. Ofiyolitin birimleri tabandan tavana doğru; manto peridotitleri, bantlı gabro, izotropik gabro, bunları kesen tekil diyabaz dayklar ve levha dayk karmaşığıdır. Manto peridotitleri ve dünit bantları içinde podiform kromitit yatakları bulunur. Manto peridotitleri dünit bantları içeren serpantinleşmiş harzburjitlerden oluşmuştur. Harzburjitler esas olarak olivin ve ortopiroksenden oluşmuştur. Ortopiroksenlerin içinde eksolüsyon lamelleri şeklinde klinopiroksenlere rastlanmaktadır (%2'den daha az). Bu kayaçlarda %5'ten daha az oranda spinel bulunmaktadır. Manto peridotitlerine ait bu kayaçların tüm kayaç analizlerinde SiO2 içeriği %40.24-44.46, MgO içeriği ise %42.70-44.98 aralığında değişmektedir. Bu veriler manto peridotitlerindeki kısmi ergime derecesinin yüksek seviyede olduğunu gösterir. Mineral kimyası analizlerinde spinellerdeki Al2O3 (%10.04-19.67) ve TiO2 (%0.02-0.06) oranı bu peridotitlerin SSZ peridotiti olduğunun bir göstergesidir. Kayaçlardaki spinelin Cr# peridotitin kısmi ergime derecesini belirten önemli bir göstergedir. %62.66-79.61 aralığında değişen Cr# ve %38.30-53.30 aralığında değişen Mg# dikkate alındığında, kayaçların yüksek derecede kısmi ergimeye uğradıkları ve yayönü peridotitleri oldukları görülür. Klinopiroksenlerdeki Al2O3 miktarı %0.52-1.23 arasında değişmektedir. Klinopiroksenlerdeki ölçülen diğer anaoksitler ve Mg# dikkate alındığında peridotitlerin yayönü harzbujitleri alanına düştüğü görülmüştür. Tüm bu verilerin ışığında, Neo-Tetis'in güney kolunun Geç Kretase'de kuzeye doğru dalımı sonucu oluşan yitim zonu üzerindeki ortamda oluşmuş Guleman Ofiyoliti'nin manto peridotitleri ileri derecede (%30-43) kısmi ergimeye uğramış yayönü peridotitleridir. Anahtar Kelimeler: Elazığ, Ofiyolit, Guleman, Manto Peridotitleri, Harzburjit, Mineral Kimyası