Güncel tefsir problemleri açısından M. Zeki Duman'ın Beyânu'l-Hak tefsiri

Tarih boyunca Kur'an'ın anlaşılması ve mesajlarının topluma ve geniş kitleye ulaştırılması amacıyla çok sayıda tefsir kaleme alınmıştır. Bu bağlamda modern dönemde yazılmış olan tefsirlerin toplumsal yönünün ağır bastığı görülmektedir. Modern çağda ortaya çıkan yeni bilgiler, gelişmeler ihtiyaç ve talepler ışığında âyetlerin yeniden okunmasına ihtiyaç duyulmuştur. Bu dönemdeki teknolojik gelişmeler, ilmî keşifler, yaşanılan coğrafya, içinde bulunulan çağ, fikrî akımlar, sömürge hareketleri, oryantalizm ve daha pek çok unsur birçok meselenin çözümünde Kur'an'ı referans alan müteaddit çalışmaların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Gerek yazılı ve görsel basında gerekse çeşitli akademik ve toplumsal platformlarda çağın getirdiği itikadî, fıkhî sorunlarla ilgili pek çok tartışma konusu Kur'an verileri ile bağlantılı olarak ele alınmıştır. Bu konularla ilgili modernist, Kur'ancı, tarihselci ve gelenekselci gibi çeşitli eğilimlere sahip ilim ve düşünce adamları tarafından farklı perspektifler ortaya konulmuştur. Tefsir alanının önemli hocalarından olup yakın zamanda hayatını kaybeden M. Zeki Duman'ın (öl.2013) "Beyânu'l-Hak" adlı tefsirini güncel tefsir problemleri açısından inceledik ve bu tefsirin çağdaş meselelerle ilgili nerede durduğunu, nasıl bir bakış açısına sahip olduğunu tespit etmeye çalıştık. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında araştırmanın konusu, amacı, önemi ve yöntemi; birinci bölümde müellifin hayatı, ilmî kişiliği, eserleri; ikinci bölümde ise "Beyânu'l-Hak" tefsiri çerçevesinde tespit edilen şefaat, kadın meselesi, nesih meselesi, mûcize kavramı, nüzûl-i Îsâ, sefer halinde namazların kısaltılması, kölelik ve cariyelik meselesi, kısas, recm, hırsızın elinin kesilmesi ve müellifin rivâyetlere yaklaşımı gibi güncel tefsir problemlerinin her biri ayrı ayrı başlıklarla ele alınmıştır. Çalışmamızda deskriptif ve analitik yönteme başvurulmuştur. Elde ettiğimiz bulgulara, teklif ve önerilere sonuç kısmında yer verilerek çalışma neticelendirilmiştir.