Güneş ve ay tutulmaları ile deprem oluşumlarının istatistiksel ilişkisine bağlı bilgisayar destekli üç boyutlu deprem oluşumu modellemesi

Ülkemiz maddi-manevi büyük zararlara yol açan depremlerin yaşandığı aktif bir deprem kuşağında bulunmaktadır. Uzmanlar ve akademik çevrelerce, yakın gelecekte de yüksek büyüklüklerde (magnitude) depremler beklendiğine dair tahminler yayınlanmaktadır. Depremlerin oluştuğu bölgelerde derin ekonomik, psikolojik ve sosyal yaralar açılmaktadır. Bazı depremlerin güneş ve ay tutulma tarihlerine yakın oluşundan ötürü, birçok araştırmacı tutulmaların depremleri tetikleyip tetiklemediğine dair çalışmalar yapmıştır. Uğranılan zararları azaltmak amacıyla günümüz teknolojileri kullanılarak, depremlerin önceden tahmin edilmesine çalışılmaktadır. Yapılan tahmin çalışmaları ile deprem oluşumundan önce uyarı üretilerek önlemler alınması, can ve mal kayıplarının asgariye indirilmesi hedeflenmektedir. Günümüzde, depremlerle ve tutulmalarla ilgili ayrı ayrı gerçek zamanlı kayıtlar tutulmaktadır. Detaylı deprem ve güneş-ay tutulma bilgilerinin varlığı ve kolay ulaşılabilir olması, her iki konuda da eskiye nazaran daha detaylı araştırmalar yapılmasını kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmanın amacı da deprem ve tutulma olayları ile ilgili bilgilerin incelenerek bir ilişkilerinin olup olmadığının ortaya çıkarılmasıdır. 1970 yılından beri tutulan detaylı deprem ve tutulma verileri ile çapraz tablolar oluşturulmuştur. Depremleri ilgilendiren çeşitli girdi tabloları incelenerek, tutulmalar ile depremler arasındaki istatistiksel ilişkiler hesaplanmıştır. Çalışmalarda odaklanılan Tam Güneş Tutulması tarihi ve iz düşümü, deprem tarihi ve yeri, levha yapıları özellikleri araştırmaya üç boyutlu girdi anlamını katmaktadır. Alınan sonuçlara göre, belli bir büyüklüğün üzerindeki deprem sayıları Tam Güneş Tutulmalarının izdüşümlerinin görüldüğü yer kabuğunun altındaki ve karşısında bulunan yer-küre levhaları ve jeolojik hareketlerine göre anlamlı çıkmaktadır. Bazı Tam Güneş Tutulmalarında, izdüşümünün görüldüğü veya karşısındaki yarım kürede daha yüksek sayıda deprem olduğu sonucuna varılmıştır. Ay tutulmaları ile depremler arasında ise bir ilişki olduğuna dair sonuçlara erişilememiştir. Bulunan ilişkinin varlığının işaret edilmesinin ve oranlarının saptanmasının deprem tahmin çalışmaları ve ön uyarı çalışmalarına ışık tutabileceği değerlendirilmiştir.