Güney Marmara bölgesi sismik gürültü kaynaklarının konum ve zaman özelliklerinin incelenmesi

Bu tez çalışmasının amacı, endüstriyel gelişmişlik bakımından ülkenin önde gelen, yüksek nüfuslu, sismik olarak aktif ve Kuzey Anadolu Fayı'nın Güney Kolu (KAFGK)'nun geçtiği Güney Marmara Bölgesi'nin sismik gürültü niteliğinin zamana, coğrafyaya, jeolojiye ve kültürel yapılara bağlı olarak araştırılması ve değerlendirilmesidir. Çalışmada kullanılan 2011 yılına ait sürekli sismik kayıtlar, Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi Deprem Araştırma Enstitüsü (KRDAE) ve T.C Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı Deprem Dairesi Başkanlığı (AFAD-DAD)' na ait, Güney Marmara bulunan 15 adet geniş bantlı hız kayıtçıları ile toplanmıştır. Çalışmada, gürültü değerlendirilmesinde kullanılan yöntemin ayrıntıları verilmiştir. Problemli verilerden örnekler gösterilmiştir. Gürültü analizi yönteminde, düşey bileşenli verilerin kullanılarak güç yoğunluğu spektrumlarına (GYS) ait, olasılıksal yoğunluk fonksiyonları (OYF), PQLX (Passcal Quick Look eXtented) programı kullanılarak hesaplatılıp çizdirilmiştir. Bölgedeki gürültü dağılımının zamana ve konuma bağlı değişiminin incelenmesi için GMT (Generic Mapping Tools) programı kullanılarak hazırlanan haritalarda, kültürel gürültülerin (trafik, insan, makine vb.) baskın olarak gözlendiği 0.1-1 s bandı ve mikrotitreşimlerin (derin ve sığ su etkileşimleri) gözlendiği 4-8 s bantları arasındaki 'İkincil Yüksek Frekans' (İYF) ve 10-20 s 'Birincil Yüksek Frekans' (BYF) bantları arasındaki gürültü verileri, 2011 yılı, altı aylık, aylık ve gece-gündüz saatleri için haritalanmıştır. Gürültü haritaları aylık olarak değerlendirildiğinde, yıl boyunca bölgenin kuzeybatı kesiminde yüksek gürültü seviyelerinin hakim olduğu görülmüştür. Türkiye'nin son 30 yıldaki ortalama rüzgar hızı haritası incelenmiş ve çalışma alanının kuzeybatısındaki bölgenin Türkiye'nin en yüksek rüzgar potansiyeline sahip bölgelerinden biri olduğu görülmüştür. Bölgedeki aylık ortalama rüzgar hızı verileri incelenmiştir. Çalışma bölgesinin sınırları içerisinde kalan ve bölgeye yakın lokasyonlarda kurulu Harita Genel Komutanlığı (HGK)' nın, Türkiye Ulusal Deniz İzleme Sistemi (TUDES) kapsamında kıyı bölgelerine kurulmuş mareograf istasyonlarından 2011 yılında elde edilen, 15 dk örneklemeli, deniz seviyesi (m), rüzgar hızı (m/s), hava basıncı (mBar) verileri incelenmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, kültürel gürültü periyotlarında gözlenen yüksek gürültülerin, rüzgar hızı ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Çalışma alanına yakın bölgede meydana gelen 5.8 büyüklüğündeki bir depremin ve artçılarının 10-20 s bandında ortamdaki gürültü seviyesini arttırdığı, İYF bandında ise belirgin bir etkisinin olmadığı gözlenmiştir. Çalışmada kullanılan düşey bileşen kayıtlar için periyoda bağlı elde edilen en yüksek ve en düşük mod değerleri grafiklenerek Güney Marmara bölgesine ait yüksek ve düşük gürültü modeli oluşturulmuştur. Elde edilen en yüksek ve en düşük gürültü modeli ve gürültü haritaları ileriki zamanlarda bölgeye kurulacak istasyonlar için referans model olarak kullanılabilir. Gürültü seviyesi düşük bölgeler daha düşük manyitüdlü depremlerin kayıtlarına olanak sağlayabilirken, yüksek gürültülü bölgelerde manyitüdü daha büyük depremler kayıt edilebilecektir. Bu çalışma ile bölge istasyonlarının çalışma performansı geçmişe yönelik izlenmiş ve toplanan veri kalitesi hakkında bilgi elde edilmiştir. Kullanılan yöntem ile, aktif istasyonların sürekli takibinin yanısıra ilgilenilen bölgelerin anlık gürültü haritalarının elde edilmesine olanak verir. Bu çalışmada elde edilen bilgiler yine gürültü verilerinin kullanılacağı dizilim işleme, artalan sismik gürültü tomografisi, yatay/düşey spektral oranlama, gibi çalışmalara öncül olarak kullanılabilir.