Güneydoğu Karadeniz'de mikroplastiklerin dağılımı ve plastisfer komuniteleri

Güneydoğu Karadeniz'de mikroplastiklerin yüzey sularında, dağılımı, kompozisyonu, olası kaynakları ilk kez eş zamanlı olarak mikrobiyal plastisfer komuniteleri ile araştırılmıştır. Örnekler Temmuz 2019-Haziran 2020 tarihleri arasında mevsimsel olarak Sinop Karasu, Samsun Kızılırmak, Yeşilırmak, Ordu Melet, Giresun Aksu, Trabzon Değirmendere ve Rize Fırtına nehirleri ağzı ve kıyısalından toplanmıştır. Ayrıca Ocak 2021-Ocak 2022 tarihleri arasında Karadeniz'de yerinde gerçekleştirilen deneysel çalışma ile de günlük hayatta sıklıkla kullanılan ve COVID-19 ile kullanımı artan kişisel koruma ekipmanlarından oluşan tek kullanımlık plastik objelerde mikrobiyal plastisfer komünitelerinin formasyonu araştırılarak farklı polimer yapısına sahip plastiklerin Karadeniz'deki akıbetleri hakkında çıkarımlar yapılmıştır. Mikroplastikler yüzey sularından manta trolü ile toplanmıştır. FTIR ile sık rastlanılan mikroplastiklerin polimerleri belirlenmiş, SEM ile de yüzey morfolojileri ve mikrobiyal Plastisfer komuniteleri görüntülenmiştir. Mikroplastik konsantrasyonu yüzey sularında 1,2-132,1 adet.m-3 (12,9±22,4 adet.m-3) arasında değişim göstermiştir. Parçacıklar yüzey sularında en sık rastlanılan mikroplastik tipi olurken, şeffaf en sık rastlanılan renk, 1-2 mm en yaygın boyut ve PP ve PE en baskın polimerler olmuştur. Mikroplastik konsantrasyonu istasyonlar arasında önemli farklılık sergilemiştir (F(13, 42)=2.695, P=0,044). Karadeniz'de yüzey sularında dağılım gösteren plastisfer komunitelerinde 21 tür tespit edilmiştir. Yerinde inkübasyonda ise toplamda 6 farklı polimer (PE, PP, PET, PP+PE, PP+PA ve PAN) yapısındaki 10 adet plastik objenin plastisfer komünitelerinde ise toplam 114 tür tespit edilmiştir. Tespit edilen türlerden 13'ü Karadeniz'in Türkiye kıyılarından, 7'si Türkiye kıyı sularından ve 34'ü plastisfer komunitelerinden ilk kez rapor edilmektedir. Plastisferde ayrıca zararlı/potansiyel zararlı 4 mikroalg türü ve 1 istilacı tür tespit edilmiştir. Plastisfer komünitesinde en yüksek tür çeşitliliği HDPE alışveriş poşetinde, en yüksek biyofilm biyoması ise PET plastik şişede gözlenmiştir. Çalışma sonuçları, Güneydoğu Karadeniz'de yüzey sularının mikroplastiklerle kontamine olduğunu göstermekte ve Karadeniz'de plastiklerin istilacı/patojen/zararlı türlerin yayılımındaki vektör rolünü ortaya koymaktadır.