Güneyli salınımın Karadeniz Bölgesi yağış verileri üzerine etkisi

Suya olan ihtiyacın son derece önemli bir hale gelmiş olması nedeni ile eldeki su kaynaklarının optimum kullanımı ve yeni su kaynaklarının ortaya çıkarılması gerekliliği, planlama çalışmalarının en önemli konularından biri haline gelmiştir. Ancak çeşitli şartlardan dolayı oluşan küresel iklim değişikliği, bu planlamanın yapılmasını zorlaştıran etmenlerden olup eskiye nazaran günümüzde daha çok hissedilen bir seviyede gerçekleşmektedir. Güneyli Salınım gibi meteorolojik olayları inceleyip iyice anlayabilmek için, iklim elemanlarının incelenerek yeryüzü ve coğrafi bölgeler için bazı sonuçların çıkarılması gerekmektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar, iklim değişikliklerinin hidrolojik döngünün bileşenleri üzerinde önemli etkilere sebep olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda Güneyli Salınımın (SO) değişkenliğini kontrol eden mekanizmaları anlamak iklim değişimini kontrol eden sistemleri de anlamamıza yardımcı olacaktır. Hidrolojik döngü içerisinde atmosfer hareketinin bir sonucu olan geniş ölçekli salınımlar (basınç dalgalanmaları) dönemsel karaktere sahip iklim anomalileridir. Bu yüzden iklim değişikliği ve iklim anomalilerinin mevcut su kaynaklarını etkileyip etkilemediği sorusu irdelenmeli ve kaynakların gelecekteki durumlarının nasıl etkileneceği araştırılmalıdır. Bu çalışmada, Karadeniz Bölgesi yağış verilerinin Güneyli Salınım ile ilişkilerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu ilişkinin irdelenmesinde yağış parametresinin homojenlik analizleri için Standart Normal Homojenlik Testi, Pettitt Testi, Buishand Testi, Von Neumann Testi ve Run Testi; veri setlerinin geleceğe dair yorumlanabilmesine olanak veren trend analizleri için Mann-Kendall, Modifiye Mann-Kendall, Spearman Rho, Sen'in T ve İnovatif-Şen Testi; trend başlangıç yıllarını saptamak için Mann-Kendall Sıra Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Bu bağlamda ayrıca Güneyli Salınım'ın en güçlü ekstrem fazı olan El Nino olaylarına ait yıllardaki yağış verilerinin tarihi veri setini etkileyip etkilemediğini görmek amacıyla, bu yıllara ait yağış verilerinin yerine İleri Beslemeli Geri Yayılımlı Yapay Sinir Ağları Metodu kullanarak sentetik veriler üretildikten sonra tarihi verilerle sentetik veriler trend durumları açısından karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, Güneyli Salınım'ın ekstrem olayları El Nino ve La Nina olaylarının Karadeniz Bölgesi yağış verilerine ait istatistiksel değerleri genellikle bir yıl gecikmeli olarak etkiledikleri tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Karadeniz Bölgesi, Güneyli Salınım, Homojenlik, Trend, Yağış, YSA