Professional value systems of Turkish architects with respect to clients and users in contemporary residental design practice

ÖZET GÜNÜMÜZ KONUT TASARIM PRATİĞİNDE TÜRK MİMARLARIN MÜŞTERİ VE KULLANICILARA İLİŞKİN MESLEKİ DEĞER SİSTEMLERİ Burçak Serpil Altay Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi Doktora Tez Yöneticisi: Yrd. Doç. Dr. Zuhal Ulusoy Ağustos, 2000 Bu çalışmanın amacı konut tasarım pratiğinde mimarların kullanıcılarla ve müşterilerle ilgili değer sistemlerinin araştırılması ve anlaşılmasıdır. Bu, şu andaki Türkiye'nin sosyal bağlamıyla bir çok aktörün bulunduğu pratik bağlamını araştırmayı gerektirmektedir. Bilgi, değer, değerler sistemi, meslek ve meslekleşme gibi çalışmanın temel kavramlarının tanıtımından sonra, mimarların dğerler sistemini analiz etmek için aktörlere dayalı bir model önerilmiştir. Tarih boyunca mimarlık mesleği ve onun diğer aktörlerle olan ilişkisi tartışılmıştır. Bu tartışma, mimarın Türk toplumundaki ve özellikle farklı konut tasarım süreçlerindeki değişen rolünü de içermektedir. Daha sonra yapılan araştırma kapsamında, Ankara'da çalışan yirmi dört mimarla, onların pratikteki deneyimlerini, müşteri ve kullanıcılarla ilgili görüşlerini ve ilişkilerini, ve tüm bunların mesleki eylemlerine nasıl yansıdığını sorgulayan açık-uçlu mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Analizde, verilerden çıkarılan temel temalar kategorileri olulşturmuş, ve bu temaların birbirleriyle olan ilişkileri belirlenmiştir. Mimarların konut tasarım pratiğindeki mesleki değer sistemleri, onların kendi mesleki kimlikleri, müşteri, kullanıcı ve toplum ile ilgili görüşleri ve mesleki amaçlarından oluşan çakışan ve çatışan inançları; ve bu inançların tasarım sürecinin farklı evrelerinde eylem ve ilişkilerini nasıl yönlendiridiğini içeren bir modelde sunulmuştur. Kuram ve araştırma geliştirilmesi ile eğitimle ilgili öneriler getirilmiştir. Anahtar Sözcükler: mimarlık mesleği, bilgi, değer, değer sistemi, mimarlar, müşteriler, kullanıcılar, konut tasarım pratiği iv