Reflections upon contemporary Turkish democracy: A Rawlsian perspective

Bu tezde, John Rawls'un `hakkaniyet olarak adalet' anlayışı, günümüz Türkiye'sine uygulanmış olup; bu anlayış, Türkiye'nin demokratikleşme sürecini anlamlandırmak için genel bir çerçeve olarak kullanılmıştır. Rawls'un siyasal liberalizminin ve hakkaniyet olarak adalet anlayışının, demokratikleşme literatürü içinde nasıl konumlanabileceği ve daha spesifik olarak Türkiye'nin demokratikleşmesiyle nasıl ilişkilendirilebileceğinin gösterilmesi noktasında; öncelikle, demokratikleşme literatürü ile Rawls'un `anayasal uzlaşma' ve `örtüşen uzlaşma' kavramları karşılaştırılmıştır.Rawls'un bahsettiği, demokratik prosedürler üzerinde bir `anayasal uzlaşma'nın ilk aşamasının (ki bu yalnızca bir modus vivendi'dir), literatürdeki `demokrasiye geçiş' kavramına karşılık geldiği tesbit edilmiştir. Öte yandan, anayasal uzlaşmanın nihai ve sonlandırılmış halinin `minimalist' ve `negatif' demokratik pekişmeye karşılık geldiği; `örtüşen görüş birliği' kavramının ise `maksimalist' ve `pozitif' demokratik pekişmeye karşılık gelmekte olduğu tesbit edilmiştir.Bu kavramları Türkiye ile ilişkilendirdiğimizde; Türkiye'nin demokratik prosedürlere ilişkin bir `anayasal uzlaşma'nın bütün koşullarını yerine getirmede, hem tutumlar hem de davranışlar düzeyinde, bazı eksiklik ve kusurları olduğu söylenebilir. Ne var ki, Türkiye'nin demokratik prosedürler üzerinde asgari bir uzlaşmaya yaklaşmakta olduğu ve Türkiyedeki belli başlı siyasal grupların demokrasiyi benimseme sürecinde oldukları da iddia edilebilir. Türkiye'nin; Rawls'un bahsettiği anlamda bir `anayasal uzlaşma' konusunda muhtemelen `sınır durumu'nda olduğu iddia edilebilir; nitekim Türkiye'nin son yıllardaki Freedom House rating'leri de bu durumu destekler niteliktedir.Türkiye'de uzun vadede Rawls'un bahsettiği anlamda bir `örtüşen uzlaşma'nın gerçekleşebilmesine ilişkin olarak tezde dört temel konu ele alınmıştır: Temel hak ve özgürlükler, sosyal adalet, sekülarizm ve Kürt meselesi. Rawls'un `cehalet perdesi' ve `adaletin iki temel prensibi' kavramlaştırmaları, bu dört meseleye uyarlanmış ve bu kavramlaştırmaların Türkiye ile ilgili olası içerim ve uygulanma yolları tartışılmıştır. Eşitlik, karşılıklılık ve kamusal aklın etkin şekilde kullanılmasının, bu dört mesele üzerinde bir `örtüşen uzlaşma' sağlanmasında oldukça büyük önem arz edeceği belirtilmiştir.Tezde yer alan bir diğer temel ve önemli konu ise, Rawls'ın metinlerinde kanıksanmış ve doğal kabul edilmiş olan sosyo-ekonomik modernleşme meselesidir. Türkiyenin sosyo-ekonomik düzeydeki modernleşme düzeyinin, daha uzun vadede bir demokratik pekişme yaşanabilmesi ile olan ilişkisi değerlendirildiğinde; Türkiye'nin artan milli geliri ve insani kalkınma düzeyinin, Türkiye'de demokratik pekişme için bir avantaj olacağı belirtilmiştir.Artan modernleşme ve gelişme düzeylerinin; bunlar Türkiye'deki Avrupa Birliği süreci ile de desteklenirse, demokratikleşme için uygun bir ortam oluşturacağı; bunun sonucunda ise Rawls'un `siyasal liberalizm'inin Türkiye için daha elverişli ve gerçekleştirilebilir bir olasılık haline gelebileceği iddia edilmiştir. Ayrıca, Türkiye'de ?sosyal adalet?in sağlanması yoluyla -ki bu hem gelirin daha dengeli dağılması hem de mülkiyet sahipliğinin yaygınlaştığı bir demokrasiye geçerlilik kazandırılması ile olabilir- demokratik pekişmenin gerçekleşebilme imkanlarının artacağı belirtilmiştir.Anahtar Kelimeler: Rawls, hakkaniyet olarak adalet, sosyal liberalizm, sosyal demokrasi, toplumsal sözleşme, Türkiye, demokratikleşme, modernleşme, demokratik pekişme, sosyal adalet, sekülarizm, Kürt meselesi.