Gürpınar (İstanbul) su ürünleri hali çalışanlarının mesleki sağlık ve iş kazaları çeşitliliğinin belirlenmesi

Bu çalışmada, Türkiye'nin en büyük su ürünleri hallerinden biri olan İstanbul Gürpınar Su Ürünleri Hali çalışanlarının sağlık sorunları, iş sağlığı ve güvenliği (İSG) koşulları, İSG bilgi düzeyleri, mesleki risk algıları ve bazı sosyo-demografik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla toplam 100 çalışana anket uygulanmıştır. %85'i erkek olan çalışanların çoğunluğunun 30–49 yaş aralığında (%85), %86'sının evli ve %35'inin lisans mezunu olduğu tespit edilmiştir. Çalışanların çoğu (%75) tüm gelirini su ürünleri halinden sağlamaktadır. Ev sahipliği oranı %57, otomobil sahipliği %58 olarak belirlenmiş; ancak gelir-memnuniyet düzeyi incelendiğinde sadece %20'si maaşından memnun olduğunu belirtmiştir. %73'lük sendika üyeliği oranı, hak bilincinin yüksek olduğunu gösterse de %18'lik bir kesimin sosyal örgütlenmeden uzak olması dikkat çekicidir. Mesleki görevlerin yanı sıra, çalışanların büyük bir kısmı çocuk ve yaşlı gibi bireylere bakım sorumluluğu üstlenmekte, bu durum ise tükenmişlik riskini artıran faktörler arasında değerlendirilmektedir. İSG açısından çalışanların %45'i işinin sağlığına olumsuz etkileri olduğunu, %9'u geçmişte iş kazası geçirdiğini belirtmiştir. Kronik hastalık oranı %21, en sık karşılaşılan sağlık sorunları ise bel, sırt ve diz ağrıları (%70.4) olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %56 ile çoğunluğunun sigara, %17'sinin hem sigara hem alkol tükettiği belirlenmiştir. İSG uygulamalarının değerlendirilmesinde çalışanların yalnızca %32'si mevcut koşulları "iyi" ya da "çok iyi" olarak nitelendirirken; %46'sı "orta", %22'si ise "kötü" olarak belirtmiştir. Mesai saatleri dışında işle ilgilenenlerin oranı %55 olup, bu durum iş-yaşam dengesi açısından önemli bir sorun alanı olarak öne çıkmaktadır. Günlük 11–12 saat çalışanların oranı %40'tır. Çalışanların genel iş memnuniyet düzeyi ise orta seviyededir; %52'si işinden memnun ya da çok memnun olduğunu ifade etmiştir. İş sağlığı ve güvenliği politikalarının yalnızca teknik önlemlerle sınırlı kalmaması; sosyoekonomik koşullar, psikososyal destek ve kurumsal iyileştirme mekanizmaları ile bütüncül bir biçimde ele alınması gerekmektedir.