Güvenlikli sitede komşuluk ilişkileri bağlamında suç korkusu

Komşuluk ilişkileri bağlamında güvenlikli sitelerde deneyimlenen suç korkusuna odaklanan bu çalışma, literatür ve alan araştırması olmak üzere iki aşamadan oluşmuştur. İlk aşamada suç korkusu olgusu tartışmaya açılarak çeşitli boyutlarıyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Bu amaçla suç korkusu, sağ gerçekçi yaklaşım çerçevesinden ele alınmıştır. Sağ gerçekçi yaklaşımın; suç korkusu ile ilgili korunma, engelleme ve kontrol mantığını yansıtan "çevresel mekân düzenlemesi" ve "enformel sosyal kontrol", bu çalışmanın temelini oluşturmuştur. Güvenlikli sitelerin suç korkusuyla ilişkisi, mekân düzenlemesi üzerinden kurulmuştur. Söz konusu alanlar, suç ve suç korkusunu engellemede öngörülen fiziksel tasarım özellikleri barındırmaktadır. Bu bağlamda güvenlikli siteler, sosyal ekoloji yaklaşımı ile ele alınmıştır. Siteleri sağ gerçekçi yaklaşımla birleştiren diğer bir unsur, enformel sosyal kontrol'e ilişkindir. Suç önlemede, mekânsal düzenlemenin bir örneği olan güvenlikli sitelerin, komşuluk ilişkilerini de biçimlendirdiğini söylemek mümkün görünmektedir. Bu bağlamda sembolik etkileşimci yaklaşım çerçevesinde ele alınan komşuluk, enformel sosyal kontrolün bir biçimi olarak kabul edilmekte ve güvenlikli siteye özgü boyutlarıyla değerlendirilmiştir. Sonuç olarak; güvenlikli site yaşam tarzının biçimlendirdiği komşuluk ilişkilerinin, site ve kent yaşamında deneyimlenen suç korkusu süreci anlaşılmaya ve anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın ikinci aşaması, nitel araştırma yönteminin benimsendiği alan araştırmasıdır. Yarı yapılandırılmış görüşme formuyla Trabzon Kaşüstü Mahallesi'nde toplam dokuz farklı güvenlikli sitede ikamet eden 24 kadın ve 11 erkek katılımcı ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre, güvenlikli sitelerde ikamet eden bireylerin yaşam tarzının, kent bütününden sosyo-mekânsal anlamda farklılaştığı görülmüştür. Bu yönüyle öne çıkan yaşam tarzı ideal ev ve ideal aile bileşenleri üzerinden tanımlanmıştır. Komşuluk ilişkilerinin, bu yaşam tarzının en önemli tamamlayıcısı olduğu anlaşılmıştır. Kentin her türlü tehlikelerinden korunma ve kaçınmanın esas alındığı site yaşamında, bunun enformel biçimi olan komşuluk ilişkilerinin mekânsal düzenlemelerden daha güçlü bir etkiye sahip olduğu söylenebilir. Bu yönüyle sitelerin, "güvenli alan" prensibinin sosyal ve mekânsal özelliklerine sahip olduğu anlaşılmıştır.