Haber söylemlerinde niteliksel dönüşüm: seküler bir anlatı türü olarak haberin mahremin dili ile ilişki kurma biçimleri

Bu çalışma kamusal söylem olma iddiası taşıyan haberin niteliksel dönüşümünü, kamusal alan ve kamusal söylem tartışmalarından hareketle, somut haber örnekleri üzerinden değerlendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Günümüzde yeni iletişim teknolojilerinin de etkisi ile birlikte haber ve habercilik farklı bir boyut kazanmaya başlamıştır. Haber medyasına yönelik çalışmaların başında gelen liberal ve eleştirel yaklaşımların uzlaştığı nokta haberin olana ilişkin (factual) olduğudur. Haber olana ilişkindir dolayısıyla haber üretim süreçleri de profesyonellik çerçevesinde yürütülmelidir. Haber, seküler, rasyonel ve bilimsel bir metin olma iddiası taşıyarak diğer metinlerden ayrılmaktadır. Haberi edebi metinlerden ayıran doğruluk, dengelilik, nesnellik, tarafsızlık gibi bir dizi norma sahip olmasıdır. Tezde, haberin niteliksel dönüşümünün, haberi kamusal bir söylem biçimi yapan ilkelerin aşınması ile gerçekleştiği ileri sürülmektedir. Bu çalışma, haberin neden kamusal bir söylem türü olduğunu ortaya koyarak haberin ne olduğunun ve günümüzde neye dönüştüğünün izini sürmektedir. Bu amaç doğrultusunda ilgili literatür taranarak, Gezi Parkı eylemleri döneminde merkez medyada yer bulan "camide içki içildiği" ve "Kabataş'ta başörtülü bir kadına eylemciler tarafından saldırıldığı" haberlerinin söylemsel analizi gerçekleştirilmektedir. Bunun yanı sıra haberde doğruluk ilkesinin hangi biçimlerde aşındığını araştırmak amacıyla doğrulama işlevinin iki ayağını oluşturan fact-checking ve verification alanında yalan haber ve söylemlerle mücadele yürüten platformlar olarak bilinen Teyit.org ve Doğrulukpayı.com'da analiz edilen haberler incelenmiştir. Teyit.org ve Doğrulukpayı.com editörleri ile mülakatlar gerçekleştirilerek görüşleri alınmıştır. Anahtar Sözcükler Kamusal söylem, post truth, hakikat, yalan haber, gazetecilik, etik