Hadis lafızlarının tespiti: Sahîhu'l-Buhârî örneği

Bu çalışmada muhaddislerin, hadislerin lafızlarını zabt konusundaki gayretleri Sahîh-i Buhârî'den örnekler çerçevesinde ele alınmıştır. İlk olarak Hz. Peygamber'in (s.a.) nübüvvetten önce ve sonrasında konuştuğu dil, Hz. Peygamber sonrası sahâbe ve tâbiûnun lafızların zabtı konusunda gayretleri ve Arap dilinin geçirdiği merhaleler, rivayet asrında şifâhî ve yazılı rivayet gibi hadis lafızlarına etki eden amiller ile muhaddislerin bu konudaki gayretleri ele alınmıştır. Bu araştırma muhaddislerin lafızların zabtı konusundaki gayretlerini müstakil bir çalışmada ele alma ve Sahih-i Buhârî özelinde uygulamalı örneklerle değerlendirme noktasında benzeri çalışmalardan ayrılmıştır. Tez, üç ana tema üzerine odaklanmıştır. Birinci ve ikinci bölüm ana konuya giriş mahiyetindedir. Üçüncüsünde ise Buhârî'nin Sahih'inde lafızların zabtı konusundaki gayretlerine ilişkin meseleler ele alınmıştır. Hadisler arasında hem metin hem sened bakımından ortaya çıkan lafız farklılıklarının nedenleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Hadis lafızlarınının orijinallerini muhafaza etme konusundaki gayretleri incelemesi bakımından alanında ilk olan bu çalışma, hadisçilerin sadece isnad araştırmalarıyla yetinmediklerini, metnin orijinalliğini korumak için de titiz bir gayret gösterdiklerini Sahîhu'l-Buhârî özelinde ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Hz. Peygamber'in Hitabı, Lafzî rivayet, Manayla rivayet, Ravi Tasarrufu, Lafız tespiti, Buhârî'nin Dili