Hadisçiliği bağlamında Muhammed Ebû Şehbe'nin mu'cize anlayışı

Hz. Peygamber'in hadisleri ve sünneti, sonraki nesiller için büyük bir emanet değeri taşımış ve kıymet verilen bir miras olmuştur. İslam âlimleri bu emaneti on dört asır boyunca muhafaza etmiş ve hadis ilmini başka hiçbir bilim dalına nasip olmayan bir disiplin ile geliştirmişlerdir. Geleneksel hadis anlayışını muhafaza eden âlimlerin yanı sıra modern hadis anlayışını benimseyen âlimler de hadis ilmine katkı sağlamıştır. Rivâyetleri ilk olarak aklın ve bilimin öncülleri ile değerlendiren Rasyonalizm ve Müslümanların çağın gerisinde kaldığı fikrinden hareketle doğan ıslah hareketlerinin yöneldiği alan ilk olarak hadis ilmi olmuştur. Mısırlı âlim Muhammed Ebû Şehbe, döneminin fikrî hareketlerinin tam merkezinde konum almış ve sünnete dair Batı etkisinde kalan ve hızlı bir yayılma gösteren yaklaşımların kabul edilebilir yahut kesinlikle reddedilmesi gereken yönlerini; ömrünün sonuna kadar yazdığı eserler, reddiyeler, sesli ve yazılı yayınlar, geniş halk kitlelerine ve ilim ehli kimselere yönelik sohbet ve konferanslar ile ortaya koymuştur. Çalışmamız giriş, iki bölüm ve sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde telif ettiği eserlerden yola çıkarak Ebû Şehbe'nin hadis ve sünnete dair çizgisi, ikinci bölümde "muʿcize" konusundaki yaklaşımları incelenmiştir. Muʿcize meselesi etrafındaki görüşlerinde Ebû Şehbe'nin "İsrâ ve miʿrâc" risalesi başlıca kaynak olarak kullanılmıştır. Bu çalışma Ebû Şehbe'nin, Hz. Peygamber'in hissî muʿcizelerinin, kabulü veya reddindeki temel referanslarını ortaya koymayı; ayrıca on dokuzuncu ve yirminci yüzyılda Mısır'da öne çıkan âlim ve araştırmacıların muʿcize hakkındaki görüşlerini Ebû Şehbe'nin benimsediği el-Ezher'in gelenekselci muʿcize anlayışıyla mukayese etmeyi hedeflemektedir. Çalışma, müellifin muʿcizeyi kapsam olarak geniş bir yelpazede değerlendirdiği, muʿcize meselesi etrafında serdettiği görüşlerinin, Oryantalist ve Modernist yaklaşımların karşısında konumlandığı sonucunu ortaya çıkarmaktadır.