Hak arama hürriyeti

ÖZETYÜKSEK LİSANS TEZİHAK ARAMA HÜRRİYETİOnur ÇETİNDokuz Eylül ÜniversitesiSosyal Bilimler EnstitüsüKamu Hukuku Anabilim Dalıİnsan doğadaki varlıkların en akıllısıdır ve bu nedenle tabiattaki herkural insan merkezli olarak ortaya çıkmıştır. Bu zamana değin ortaya atılanbütün insan hakları teorilerinin ortak çabası insanı siyasal sistemin amacıhaline getirmek, onun onurlu bir hayat sürmesine imkan tanımaktır. Bununsağlanabilmesi içinde bireylerin sahip oldukları temel hak ve hürriyetlerinkorunması, bu hak ve hürriyetlerin ihlali durumunda da belli yollarınkullanılarak söz konusu haksızlıkların ortadan kaldırılması gerekmektedir. Bubakımdan hak arama hürriyeti adalet, eşitlik, insan hakları kavramlarınıaçıklamakta ve bu kavramları bünyesinde bulundurmaktadır.Hak arama hürriyeti genel olarak kişilerin bir hukuk devletinde yargıorganları önünde davacı veya davalı olarak hak ve özgürlüğünü arayabilmekiçin başvurabilmesi ve iddia, savunma ile adil, hakkaniyete uygun,uyuşmazlıktan önce kurulmuş mahkemeler önünde yargılanma hakkınınbulunması olarak tanımlanabilir. Ancak hak arama hürriyeti yargı yolunundışında farklı bir takım yöntemlerin kullanılmasını da gerektirebilir.Ombdusman, direnme hakkı, sivil itaatsizlik gibi hukuki olmayan bir takımyollar kullanılmak suretiyle de hak arama özgürlüğü kullanılabilir.Hak arama faaliyetinin tam olarak gerçekleştirilebilmesi ve hak aramayollarının herkese hiçbir engel olmadan tamamen açılabilmesi belli ilkelerinvarlığını gerektirmektedir. Hukuk devleti ilkesinin geçerli olmadığı devletinkendini hukukla bağlı görmediği, rejimin demokratik usullere dayanmadığıtemel hak ve hürriyetlerin yeterince korunmadığı bir yerde hak aramadan veböyle bir özgürlükten bahsetmek de mümkün değildir. Bu nedenleçalışmamızda öncelikle bu konulara yer verilmiş, hak arama bu kavramlarüzerine inşa edilmiştir.Hak arama hürriyeti idari, siyasi ve yargısal tüm başvuru yollarını ifadeetmektedir. Bu bakımdan idari makamlara ve TBMM' ye dilekçe ile yapılanher türlü başvurular, mahkemelerde davalı veya davacı olarak bulunmak buhürriyetin ayrı görünümleridir. Bu yüzden hak arama hürriyeti açıklanırkenidareye yapılan başvurular, TBMM' ye dilekçe ile yapılan istek ve dilekler,yargı organlarındaki her türlü işlemler ayrı ayrı ele alınmalıdır.Anahtar Kelimeler: 1) Hak Arama Yolları, 2) Hak Arama Hürriyeti,3) Adil Yargılanma Hakkı