Hakimin sözleşmeye müdahalesi

Sözlesmenin kurulus zamanı ile edimlerin ifası gereken zaman arasında veya taraflar arasında mevcut, devamlı borç iliskisinde edimlerin belirli veya belirsiz sürelerde ifası sırasında hukuki ve ekonomik durumlar degisebilir, fiyatlar fahis surette yükselebilir veya düsebilir. ste tüm bu olaylar ve durumlar baslangıçta sözlesme ile kurulmus olan edimler arasındaki ekonomik dengeyi, bir anlamda sözlesme adaletini tamamen yada kısmen bozabilir. Acaba sözlesme kurulduktan sonra, onun ifası sırasında ortaya çıkan tüm bu olaylar ifa esnasında dikkate alınacak mıdır? Veya sözlesme degistirilmeden geçerli mi olacaktır? Yoksa sözlesme degisen durumlara uyarlanacak mıdır? Belirtilen soruların cevaplanması ve soruların çözümündeki hâkimin rolü önem arz etmektedir. Borçlar kanununda, uyarlamaya iliskin genel bir hüküm bulunmamaktadır. Ancak buna karsılık Borçlar Kanununun genel ve özel kısmında degisen durumlar ve uyarlamaya iliskin istisnai bazı hükümler bulunmaktadır. Degisen durumlara ragmen sözlesmenin aynen uygulanacagını düzenleyen kanun hükümleri olumsuz uyarlama kuralları; sözlesmenin degisen durumlara uyarlanmasını düzenleyen kanun hükümleri ise olumlu uyarlama kurallarıdır. Sözlesmede ve kanunda degisen durumlara iliskin herhangi bir hüküm olmaması halinde dar anlamda hâkimin sözlesmeye müdahalesi gündeme gelmekte ve hâkim, sözlesmeyi degisen durumlara uyarlamakta yada uyarlamayı reddetmektedir. Hâkimin degisen durumların ortaya çıkması ve taraflardan birinin istemi (talebi) halinde, sözlesmeyi degisen durumlara uyarlaması ancak istisnai olarak ve bazı sartların olusması halinde mümkün olmalıdır. Anahtar Kelimeler 1. Hâkim 2. Sözlesme 3. Müdahale 4. Degisen Sartlar 5. Uyarlama