Hâlid B. Abdullah el-Ezherî ve Mûsılü't-Tullâb İlâ Kavâ'idi'l-İ'râb adlı eseri

Memlüklerin hâkim olduğu dönemde Mısır'da yetişen Hâlid b. Abdullah el-Ezherî (ö. 905/1499), ilmî faaliyetlerine ileri bir yaşta başlamış olmasına rağmen dönemin etkin şahsiyetlerinden biri haline gelmiştir. Ezher Üniversitesi'nde yürüttüğü tedris faaliyetleri ve nahiv alanında sade, anlaşılır bir dille kaleme aldığı eserleri, onun ilmî yetkinliğinin açık delillerindendir. İbn Hişâm en-Nahvî'ye (ö. 761/1360) ait olan el-İ'râb an kavâ'idi'l-i'râb'ın öne çıkan şerhleri arasında yer alan Mûsılü't-Tullâb ilâ Kavâ'idi'l-İ'râb da Ezherî'nin nahiv alanında ortaya koyduğu önemli eserlerinden biridir. Bu şerhi merkeze alarak gerek eseri gerek müellifi tanıtmanın, Ezherî'nin Arap dili alanındaki konumunun belirlenmesine katkıda bulunacağı düşünülmüştür. Bu bağlamda Hâlid el-Ezherî ve Mûsılü't-Tullâb ilâ Kavâ'idi'l-i'râb adlı eserini konu alan bu çalışma, bir giriş ve üç bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı ve yönteminden bahsedilmiştir. Daha sonra birinci bölümde, incelemesini yapmış olduğumuz eserin müellifi konu edilmiş, hayatı, hocaları, talebeleri ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde, öncelikli olarak Mûsılü't-Tullâb'ın ana metnini oluşturması itibariyle el-İ'râb an kavâ'idi'l-i'râb ele alınmış, ardından Mûsılü't-Tullâb'ın genel tanıtımı yapılarak muhtevası ve önemine değinilmiştir. Bunların yanı sıra Ezherî'nin, eseri telif ederken yararlandığı kaynaklar tespit edilmiş ve mesele merkezli kaynak tanıtımı yapılmıştır. Son olarak üçüncü bölümde ise, Ezherî'nin eserde takip ettiği metod ortaya konmaya çalışılmış, eserde ön plana çıkan istişhâd yönü değerlendirilmiş ve Ezherî'nin görüşleri ele alınmıştır.