Halife Mu'izz-Lidînillâh döneminde Fâtımî Devleti (341-365/953-975)

Şiî-İsmâilî anlayışa sahip Fâtımî Devleti, 297 (909) yılında Mağrib bölgesinde yer alan İfrîkıye'de kurulmuştur. Fâtımîler, ilk halifeden itibaren batıda Mağrib'in geri kalan kısmını, doğuda ise Mısır'ı ele geçirmeyi hedeflemişlerdir. Fâtımîler'i bu hedefe ulaştıran isim dördüncü Halife Mu'izz-Lidînillâh olmuştur. Tahta çıktığı andan itibaren aktif bir siyasî ve askerî mücadele yürüten Mu'izz kısa sürede, Mağrib'in tamamında hâkimiyet sağlamayı başarmıştır. Böylece bölgedeki isyancı kabileler itaat altına alınırken, Endülüs Emevî Devletinin bu bölge üzerindeki nüfuzu kırılmıştır. Sicilya ve İtalya'nın güneyinde Bizans İmparatorluğuna karşı kesin bir üstünlük elde eden Mu'izz, Fâtımîler'in Akdeniz'in batısında hâkimiyetlerini sürdürmelerini sağlamıştır. 358 (969) yılında Mısır'ı, ardından Bilâdüşşam'ı ele geçiren Mu'izz, kendisinden önceki halifelerin gerçekleştiremediği büyük bir başarıya imza atmıştır. Böylece Hicaz'da hutbelerin kendi adına okunmasını sağlayan Mu'izz İslâm dünyasında büyük bir güç haline gelmiştir. Daha sonra pek çok İslâm Devletinin desteklediği Karmatîler'in Kahire'ye düzenledikleri iki saldırıyı da başarısız kılan Mu'izz, Fâtımîler'in bu bölgedeki kalıcılığını sağlamayı başarmıştır. Halife Mu'izz dönemi siyasî ve askerî açıdan olduğu kadar kültürel açıdan da devletin yükselişte olduğu bir dönem olmuştur. Bu dönemde idarî, adlî, malî ve askerî teşkilâtlar da bir dizi reformlar yapılarak devletin gücünün artırılması sağlanmıştır. Bu dönem ayrıca İsmâilî mezhebinin Mısır gibi Sünnîler'in çoğunlukla yaşadığı bölgelerde tedrîcî bir şekilde uygulandığı dönem olmuştur. Halife Mu'izz, İsmâilî doktrinde yapmış olduğu reform ve güncellemeler ile doğu bölgelerinde mezhebin ideolojik birliğini yeniden sağlamak adına önemli bir mesafe kaydetmiştir. Yine bu dönem Kahire şehrinin kurulması ve Ezher Cami'nin inşâ edilmesiyle İslâm Medeniyet tarihinde iz bırakan bir dönem olmuştur. Anahtar Kelimeler: Fâtımîler, Halife Mu'izz-Lidînillâh, Mağrib, Mısır, Bilâdüşşam