Halka ilk arzda hisse senedi fiyatını belirlemede kullanılan yöntemler, halka arz sonrası kısa ve uzun dönem fiyat performansları: İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda bir inceleme

Tüm dünyada işletmelerin finansman sağlamak, likiditelerini arttırmak ve kurumsallaşmak için kullandıkları en önemli araç halka açılmaktır. Halka arzlar, işletmelerin gelişimine sağladığı katkı, sermayeyi tabana yayma ve tasarrufların reel sektöre yönlendirilmesi yoluyla ülke ekonomisinin gelişmesinde de önemli bir rol oynamaktadır.Bir işletmenin halka arz yoluyla finansman sağlaması ancak uygun zamanda ve uygun bir fiyatlamayla mümkün olmaktadır. Halka arz fiyatının belirlenmesi halka arzın en kritik aşamasını oluşturmaktadır. Bunun sebebi ise, hisse senedinin hem kısa hem de uzun dönem getirilerinin çıkış noktasının, belirlenen halka arz fiyatıyla ilişkilendirilmesidir. Ülkemizde halka arz fiyatının tespit edilmesinde en çok indirgenmiş nakit akımları ve piyasa çarpanları yöntemlerinin kullanıldığı görülmektedir. Finans literatüründe, hisse senetlerinin gerçek değerinin altında bir fiyatla satışa sunulması ?düşük fiyatlama? , üzerinde bir fiyatla satışa sunulması ise ?yüksek fiyatlama? olarak adlandırılır.Tezimizin konusu, İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda, 2000-2007 döneminde halka ilk kez arz olan işletmelerin hisse senetlerinin kısa ve uzun dönem fiyat performanslarını incelemek ve bu performansları etkileyen faktörleri ortaya çıkarmaktır. Bu sayede, halka ilk kez arz olan işletmelerin hisselerine yatırım yapmanın kısa ve uzun dönemde yatırımcı açısından kârlı olup olmadığı konusunda onlara bir yol göstereceği düşünülmektedir. İMKB'de 2000-2007 yılları arasında halka ilk kez arz olan 68 işletme üzerinde yaptığımız çalışmada, diğer ülkelerde olduğu gibi, ülkemizde de düşük fiyatlama olduğu tespit edilmiştir. Bu yıllar arasında halka arz edilen işletmelerin ilk gün piyasa getirilerine göre düzeltilmiş ortalama getirileri % 6,7 olarak tespit edilmiştir. Çalışmamızda, ayrıca, çoklu regresyon analizinden yararlanılarak halka ilk kez arz olan işletmelerin fiyat performansını etkileyen faktörler tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu analiz sonucunda; bağımsız değişkenlerden işletmenin yaşının, halka arzda toplanan fon miktarının, işletmenin aktif büyüklüğünün, hissenin gelecek performansının belirsizliğini ölçmeye yarayan standart sapmanın ve ilk gün getirilerinin düşük fiyatlama üzerinde etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Halka ilk arz, düşük fiyatlama, halka arz fiyatı, çoklu regresyon analizi, kısa ve uzun dönem fiyat performansları