Hamza-name (16. cilt) Hamza-name kahramanlarının Türk destan edebiyatındaki yeri

Bir milletin tarih ve dünya görüşünü en iyi yansıtan edebû türlerden biridestandır. Türkler zengin bir destan geleneğine sahiptir. Bu destanlarda Türklerintarih anlayışı, dünya görüşü, millû zevkleri tarih boyunca izlenebilir. Bununla birlikteülkemizde dinû ve epik karakter gösteren menkıbevû türlerle ilgili araştırmalarınyeterli seviyede olduğu söylenemez.Araştırmamızda slâmû destanlardan olan Hamza-nâme'nin bir cildinin deolsa gün ışığına çıkarılması, kahramanlarının tanıtılarak Türk destan edebiyatıiçerisindeki yerinin tespit edilmesi hedef olarak belirlenmiştir. Hamza-nâme, Hz.Muhammed'in amcası ve süt kardeşi Hz. Hamza'nın şahsiyeti etrafında teşekkületmiş kahramanlık hikâyelerinden oluşmaktadır. Destanda Hz. Hamza, güç veyenilmezliğin sembolüdür. ncelememize esas aldığımız yazma Hamza-nâme nüshası(16. cilt) stanbul Süleymaniye Kütüphanesi'nden temin edilmiştir. Öncelikle metintranskripsiyon edilmiş, özeti çıkarılmış; daha sonra destan kahramanları tanıtılmış vekahramanların diğer destanû eserlerdeki konumları tespit edilmeye çalışılmıştır.Destan kahramanlarının, kaynakları Taberû Tarihi ve Şehnâme göz önüne alınarakdeğerlendirilmesi yapılmış ve slâmû Türk destanlarındaki (Battal-nâme, Danişmend-nâme, Saltuk-nâme) konumları incelenmiştir.Araştırmada 16. cildin çok zengin bir şahıs kadrosuna sahip olduğu görülmüş,destanın kaynağını teşkil eden Taberû Tarihi ve Şehnâme'de adı geçen çok sayıdakahramanın destanda yer aldığı belirtilmiştir. Çekirdek olayın Türk slâm kültürününortak kaynakları Taberû Tarihi ve Şehnâme'den alındığı, Hz. Hamza'ya ait olmayanbirçok macera; başka dönemlere, yer ve kişilere ait olayların ona atfedildiği üzerindedurulmuş; bu nedenle eserdeki kahramanlarla ilgili verilen birçok bilginin kişileringerçek tarihû kimliklerinden çok farklı olduğu belirtilmiştir. Hamza-nâmekahramanlarının ve destandaki bazı olayların slâmû Türk destanlarında (Battal-nâme,Danişmend-nâme, Saltuknâme) yer aldığı tespit edilmiş, bunlar metinlerden örneklerverilerek açıklanmıştır.