Hâris el-Muhâsibî'nin Risâletü'l-Müsterşidîn'i bağlamında manevi danışmanlık ve rehberliğe dair temel kavram ve metotları

Bu tez çalışması, İslam düşünce geleneğinin önemli isimlerinden Hâris el-Muhâsibî'nin Risâletü'l-Müsterşidîn isimli eserinin, manevi danışmanlık ve rehberlik bağlamında değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu kapsamda hem klasik tasavvufi literatür hem de modern psikoloji yaklaşımları ışığında bireyin nefsî, ruhî ve psikolojik gelişimi karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Eserde yer alan nefis terbiyesi, sabır, şükür, tefekkür gibi başlıklar konu ve bağlamlarına göre üç ana düzlemde toparlanmıştır. Yapılan sınıflandırmalarda yer alan kavramlar hem klasik tasavvufi anlamlarıyla hem de modern psikolojiyle ilişkilendirilerek değerlendirilmiştir. Araştırmada, bireyin psikolojik gelişimi, içsel olgunlaşması ve kendini gerçekleştirme süreci hem İslam düşüncesi hem de çağdaş psikolojik yaklaşımlar temelinde analiz edilmiştir. Özellikle Hümanist Psikoloji, Pozitif Psikoloji ve Bilişsel-Davranışçı Terapi yaklaşımları, Muhâsibî'nin kavramlarıyla mukayese edilmiştir. Bu yönüyle çalışma, İslamî ilimlerle psikolojik danışmanlık alanı arasında bir köprü kurarak, manevi rehberlik hizmetlerine özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir. İnsan ruhunun derinliklerine dair yapılan bu yolculuğun hem akademik hem de pratik alanda özelde manevi danışmanlık ve rehberlik hizmetlerine genelde ise psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinde teorik ve pratik katkı sunması amaçlanmıştır.