Hasan Kallimci'nin "Balasagunlu Yusuf", "Bilgin Şehzade", "Anadolu'dan Yükselen Ses" kitaplarının söz varlığı ve okunabilirlik açısından değerlendirilmesi

Türkçe dersinde öğrencilerin, okuduklarından ve dinledikleri/izlediklerinden hareketle söz varlığını zenginleştirerek dil zevkine ulaşmaları hedeflenmektedir. Bu hedef doğrultusunda araştırmada, Hasan Kallimci'ye ait Bilgin Şehzade, Balasagunlu Yusuf, Anadolu'dan Yükselen Ses adlı çocuk kitaplarının söz varlığı ve okunabilirlik açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın inceleme nesnesini bu üç çocuk kitabı oluşturmaktadır. Bu araştırmada, betimsel nitelikteki tarama modeli tercih edilmiş olup, çalışmanın verileri nitel veri toplama araçlarından olan doküman incelemesiyle elde edilmiştir. Araştırmada Bilgin Şehzade, Balasagunlu Yusuf, Anadolu'dan Yükselen Ses kitapları; deyimler, atasözleri, kalıp sözler, kalıplaşmış sözler, terimler ve ikilemeler açısından incelenmiş; TDK Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, Ömer Asım Aksoy'un Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, Semra Bayraktar'ın Kalıp Sözler kitabı ve Hürriyet Gökdayı'nın Türkçede Kalıp Sözler makalesiyle söz varlığı tespiti yapılmıştır. Okunabilirlikleri ise Çetinkaya–Uzun ve Ateşman'ın okunabilirlik formüllerine göre belirlenmiştir. Söz konusu kitaplardan elde edilen söz varlığı bulguları, tablolar hâlinde frekanslarıyla birlikte sunulmuş; kitaptan rastgele seçilen cümlelerle örneklendirilmiştir. Her bir kitabın okunabilirliği ise kitaptaki cümle, sözcük ve hece sayıları tablolar hâlinde verilerek, ilgili formüllere göre hesaplanmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular neticesinde, en fazla söz varlığının Anadolu'dan Yükselen Ses adlı kitapta; en az söz varlığının ise Balasagunlu Yusuf kitabında olduğu belirlenmiştir. Söz varlığı unsuru olarak en fazla deyimlerin, en az ise atasözü ve kalıplaşmış sözlerin kullanıldığı görülmüştür. Deyimleri sırasıyla terimler, kalıp sözler ve ikilemeler takip etmiştir. Her üç kitapta, Çetinkaya–Uzun ve Ateşman'a göre 8.–9. sınıflar seviyesinde ve kolay okunabilir düzeyde yer aldığı belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda ulaşılan bulgular, alan yazınındaki ilgili çalışmalarla karşılaştırılıp değerlendirilmiştir.