Hasandede geleneksel bağcılığının coğrafi esasları

Hasandede köyü, Kırıkkale il merkezine bağlı olup Ġç Anadolu Bölgesi-Orta Kızılırmak Bölümünde yer alır. Ankara -Kayseri devlet karayolu üzerinde bulunan köy, Merkez Ġlçe‟nin güneyinde 31,6 km2‟lik bir alan kaplamaktadır. Keskin ilçesine 5 km, Kırıkkale il merkezine ise 13 km uzaklıkta yer alır. Kırıkkale‟nin güneydoğusunda ve Kızılırmak nehrinin doğusunda yer alan Hasandede, kuzeyinde Alandağ, doğusunda Kızıldağ ve güneyinde Behrek Dağı ile çevrilidir. Güneybatısı çok verimli ve 15.000 dekarlık alan kaplayan tarla, bağ ve bahçelerle kaplıdır. Köyün en yüksek noktası 1100 m, en düĢük noktası 680 m, yükseklik amplitüdü 420 m, deniz seviyesinden ortalama yüksekliği ise 765 m‟dir. Yaz ayı, sıcak ve kurak, kıĢ ayı ise soğuk ve kar yağıĢlı geçer. Sıcaklığın en yüksek olduğu ay Ağustos ayı (38 °C) , en düĢük sıcaklık değerleri ise ocak ayındadır.( 1.2 °C‟ dir). Ġlkbahar ve kıĢ aylarında yağıĢ artar. En düĢük yağıĢ yaz aylarında 6.4 mm, en çok yağıĢ Aralık ve Ocak‟ta 44.7 mm olarak düĢer. Donlu gün sayısı Kızılırmak Nehri‟nin de etkisiyle 10-12 günü geçmemektedir. Hasandede köyünün nüfusu 2021 yılına göre 1017 kiĢidir. Nüfusun 519 „u erkek, 498 kiĢisi ise kadındır. Nüfusun tamamı Alevi mezhebindendir. Hasandede köyünün ağırlıklı olarak ekonomik ve kültürel anlamda etkileĢim halinde olduğu Ankara, Kırıkkale, KırĢehir ve Kayseri illeriyle olan bağlantısını köyün içinden geçen Kırıkkale-Kayseri yolu sağlamaktadır. Bağcılık ürünleri en önemli geçim kaynağı olup ayrıca buğday, arpa, mısır, kavun, karpuz, patates, Ģekerpancarı ve çeĢitli meyveler yetiĢtirilir. BüyükbaĢ hayvancılıktan ziyade küçükbaĢ hayvancılık daha yaygındır. Hasandede Türbesi de köyün tanınırlığı ve ekonomisi açısından önem arz eder. Hasandede köyü üzüm ve geleneksel ev tipi Ģarabı ile Ülkemizin her tarafında tanınmaktadır. Nüfusun hemen hemen tamamı Alevi/BektaĢi kültüründen olan köyde, kültürlerinde önemli yere sahip gereği Ģarap üretimi gelenekselleĢmiĢtir. Bağcılık, tarımsal faaliyetler içerisinde ön sıradadır. Üzüm, baĢta Hasandede olmak üzere, hem de civar köylerde de önemli bir geçim kaynağıdır. Bağcılıktan elde edilen ürün pazarlarda satılmasının yanı sıra, traktörlerin kasalarında Kırıkkale ve Ankara baĢta olmak üzere yol kenarlarında, iĢlek caddelerde ve sokaklarda yaĢ üzümü satarlar. Üzümden elde edilen diğer ürünler ise köyde fabrika ve atölye olmaması nedeniyle evlerin alt kısımlarında Ģarap, pekmez vb. yapmak amacıyla değerlendirilir. Köy, Türkiye genelinde Hasandede beyazı üzümü ve geleneksel ev tipi Ģarabı ile tanınmaktadır. Bu çalıĢmada unutulmuĢ geleneksel babadan oğula aktarılarak tarımı yapılan bağ ve ürünlerinin nasıl üretildiği üzerinde durulmuĢtur. Bağ tarımı ile uğraĢan köy hanesinden 63 kiĢi görüĢülmüĢ, literatür taraması yapılmıĢ ve geleneksel üzüm ve Ģarap yetiĢtiriciliği doğal faktörlerde dikkate alınarak kaleme alınmıĢtır. Üzüm ve Ģarap yetiĢtiriciliği ile ilgili mekânsal sorunlar ve çözüm önerileri tez çalıĢmasında ortaya konulmuĢtur. Anahtar Kelimeler: Omca, Köy, Geleneksel Ev Tipi ġarap, Cibre, Çortuk.