Haşhaş (Papaver somniferum L.) bitkisinin kimyasal içerik, antioksidan aktivite ve asetilkolinesteraz enzim inhibisyonu özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışmadaki temel amaç haşhaş bitkisinin (Papaver somniferum L.) biyokimyasal özelliklerinin fenolik bileşik içeriklerinin tespiti, antioksidan aktivitelerinin tayini ve asetilkolinesteraz enzimi inhibisyonu kapsamında belirlenmesidir. Bu kapsamda haşhaş bitkisinin (Papaver somniferum L.) kök, gövde, yaprak ve kapsül kısımlarının ayrı ayrı ekstraksiyonları hazırlanarak in vitro biyoanalitik çalışmalar gerçekleştirildi. Haşhaş (Papaver somniferum L.) bitkisinin antioksidan aktivitelerini belirlemek için ABTS radikal giderme aktivitesi, DPPH (1,1-Difenil-2-pikrilhidrazil) serbest radikal giderme aktivitesi, FRAP (ferrik iyonları indirgeme gücü) ve CUPRAC (kuprik iyonları indirgeme kapasitesi) in vitro biyoanalitik yöntemler olarak çalışıldı. Antioksidan çalışmalarda elde edilen sonuçlar BHT (Bütillenmiş hidroksi toluen), askorbik asit (C vitamini) ve α-tokoferol (E vitamini) gibi standart antioksidanlar ile karşılaştırıldı. Bu çalışmada haşhaş (Papaver somniferum L.) bitkisinin etanol ekstrelerinin ABTS radikal giderme aktiviteleri, DPPH radikal giderme aktiviteleri, kuprik (Cu2+) iyonlarını indirgeme kuvveti ve ferrik (Fe3+) indirgeme kuvveti aktiviteleri orta düzeyde etki gösterdikleri tespit edildi. Ayrıca, haşhaş (Papaver somniferum L.) bitkisinin ekstrelerinin asetilkolinesteraz (AChE) enzimine karşı inhibisyonu in vitro enzim aktivite yöntemi ile belirlendi. Çalışma sonuçlarına göre bitki ekstrelerinin AChE (asetilkolinesteraz) enzimini inhibisyonunun düşük seviyelerde olduğu tespit edildi. Diğer taraftan, bitkinin farklı kısımlarından elde edilen ekstrelerinin HPLC cihazı ile fenolik bileşik tayinleri gerçekleştirildi. Haşhaş (Papaver somniferum L.) bitkisinin kök, sap, yaprak ve kapsül kısımlarının hepsinde de kantitatif olarak tespit edilen en fazla miktarda bulunan majör organik bileşik absisik asit olduğu HPLC analizleri sonucunda belirlenmiştir. Bunun yanında en fazla bulunan ikinci bileşik kapsül kısmı hariç üç kısımda da mirisetin, kapsül kısmında ise kaemferol olarak tespit edilmiştir. In silico enzim inhibisyonunun tespiti için AutoDock Vina bilgisayar programı kullanılarak AChE enzimi ile bitkinin majör bileşikleri olan absisik asit, mirisetin ve kaemferol bileşikleri arasındaki moleküler etkileşimler bulunmuştur. Absisik asit, mirisetin ve kaemferol için sırasıyla bağlanma enerjisi olarak -7.9 kcal/mol, -9.2 kcal/mol ve -9.3 kcal/mol belirlenirken karşılaştırmak için kullanılan AChE enziminin standart inhibitörü olarak bilinen takrin bileşiğinin bağlanma enerjisi -8.7 kcal/mol bulunmuştur. Bu çalışma ile haşhaş bitkisinin kök, gövde, yaprak ve kapsül kısımlarının antioksidan aktiviteleri, fenolik bileşiklerinin HPLC ile tespiti ve AChE enzimini inhibe etme potansiyeli in vitro ve in silico biyoanalitik çalışmalar ile belirlenmiştir.