Hastalarda güçsüzlük değerlendirme ölçeğinin geliştirilmesi

Bireylerin iyileşmesini olumsuz etkileyen güçsüzlüğün ve boyutlarının tanımlanıp değerlendirmesinde geçerli ve güvenilir ölçme araçlarına gereksinim vardır. Bu araştırmanın amacı, hasta ve hemşirelerin değerlendirmesi ile hastaların güçsüzlük düzeyini belirleyecek bir ölçme aracı geliştirmektir. Araştırmanın örneklemini, temel bileşenler analizi için Yozgat il merkezindeki bir üniversite hastanesinde çalışan 304 hemşire ve yatan 309 hasta oluştururken, doğrulayıcı faktör analizi için aynı ildeki bir kamu hastanesinde görev yapan 165 hemşire ve yatan 166 hasta oluşturmuştur. Test-tekrar test analizi ise 20 hemşire ve 20 yatan hasta ile yürütülmüştür. Veriler, bilgi formu ve taslak Hastalarda Güçsüzlük Değerlendirme Ölçeği ile toplanmıştır. Analizler sonucunda taslak ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0.75 tir. Temel bileşenler analizi için Kaiser-Meyer-Olkin değeri 0.90, Barlett testi X2=10118.96 (p<0.05), anti imaj korelasyon değerleri 0.82 ile 0.95 arasındadır. Temel bileşenler analizinde, Hastalarda Güçsüzlük Değerlendirme Ölçeğinin 24 madde ve dört alt boyut ile şekillendiği, maddelerin faktör yük değerlerinin 0.882 ile 0.649 arasında olduğu belirlenmiştir. Doğrulayıcı faktör analizinde ise düzeltilmiş Χ2/Sd değeri 2.43, RMSEA değeri 0.07, GFI değeri 0.90, SRMR değeri 0.058, CFI değeri 0.94, NFI değeri 0.90 ve TLI=0.93'tür. Yakınsak geçerlik için ölçek alt boyutların ortalama açıklanan varyansı 0.54-0.75, yapı güvenirlik değerleri 0.82-0.91 arasındadır. Güvenirlik için Cronbach Alpha değeri 0.91, madde toplam korelasyon değerleri 0.47-0.91 ve test-tekrar testte r=0.88 (p<0.001) ve t=0.316 (p>0.05) dır. Bunun yanı sıra hastalara göre ölçek toplam puan ortalaması 3.79±0.75 ve hemşirelere göre 3.29±0.50'dir. Ayrıca hastaların yaşı, mezuniyet ve çalışma durumu, gelir düzeyi ve hastalık durumunu, hemşirelerin ise medeni durumu ve çalıştıkları klinik güçsüzlük algısını etkilemiştir (p<0.05). Sonuç olarak hastalar ve hemşireler tarafından değerlendirilebilen Hastalarda Güçsüzlük Değerlendirme Ölçeği geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabilir.