Hastane işletmelerinde bütçeye ve finansal verilere dayalı performans ölçümü ve bir model önerisi

ÖZET "Hastane İşletmelerinde Bütçeye ve Finansal Verilere Dayalı Performans Ölçümü ve Bir Model Önerisi" konulu çalışmayla, hastane işletmelerinde bütçeye ve finansal verilere dayalı performans ölçümünün yapılabilirliği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Hastanelerin tedarik, üretim, pazarlama, araştırma ve geliştirme, yönetim ve finansman gibi işletme fonksiyonlarına sahip olması hastanelerin işletmecilik kurallarıyla yönetilmesini zorunlu kılmıştır. Hastane işletmesi, hasta, yaralı ve sağlığından şüphe edenlerin sağlık ihtiyaçlarını karşılamak, sağlık sorunlarını gidermek, sağlık hizmeti üretmek, sağlık eğitimi vermek ve toplum sağlık düzeyini yükseltmek için gerekli üretim faktörlerinin bir araya getirildiği sosyal ve ekonomik hizmetişletmelerdir. Bu çalışmanın temel noktası performans ölçümüdür. Hastane işletmelerinde bütçeye ve finansal verilere dayalı performans ölçümü ile, aslında hastane işletmelerinin mali nitelikteki performansı ölçülür. Hastane işletmelerinde mali nitelikte performans ölçümü yapabilmek için doğru performans boyutlarını seçmek gerekir. Hastane işletmelerinde, verimlilik, iktisadilik, etkinlik, karlılık ve bütçeye uygunluk gibi performans boyutlarına göre mali nitelikte performans ölçümü yapılabilir. Hastane işletmelerinde, üretilen ürünün soyut oluşu ve üretim ile tüketimin eş zamanlı oluşu performans ölçümünü zorlaştırmaktadır. Hastane işletmelerinde mali nitelikte performans ölçümü yapabilmek için araç olarak bütçelerden ve oran analizinden yararlanılabilir.154 Bütçeler, hastane işletmelerinde koordinasyonu sağlayan, kaynakların amaçlara uygun bir biçimde verimli ve karlı kullanılmasına olanak sağlayan planlardır. Hastane işletmelerinde faaliyet, finansman ve yatırım bütçeleri hazırlanabilir. Hastane işletmelerinde bütçelere dayalı performans ölçümü, hastane bütçelerinde planlanan sonuçlarla, hastane faaliyetleri sonucu gerçekleşen fiili sonuçların karşılaştırılması suretiyle yapılır. Hastane işletmelerinde mali nitelikte performans ölçümünde kullanılan diğer bir araç oran analizidir. Oran analizi, hastane işletmelerinin mali tablolarında yer alan kalemler arasında ilişkiler kurularak bulunan oranlarla yapılan incelemeye denir. Hastane işletmelerinde oranlar kullanılarak yapılan mali performans ölçümünde, verimlilik, iktisadilik, likidite, mali yapı, etkinlik (faaliyet -devir) ve karlılık oranları kullanılabilir. Hastane işletmelerinde oran analizine dayalı olarak yapılan performans ölçümü, hastane işletmelerinde yapılan oran analizi sonuçlarının, önceki yıl sonuçları, sektör sonuçları, genel kabul görmüş sonuçlar ve bütçe hedefleriyle karşılaştırılması suretiyle yapılır. ANAHTAR KELİMELER: Hastane, Performans, Performans Ölçümü, Bütçe, Oran Analizi