Hastanelerin etkinliklerinin dengeli performans karnesi tabanlı bulanık veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi

Anahtar kelimeler: Bulanık veri zarflama analizi, dengeli performans kartı, hastane etkinliği Günümüz koşullarında işletmeler genellikle birden fazla stratejik iş birimine sahiptir. Bu stratejik iş birimlerine ait üretim, pazarlama, finansman fonksiyonları ise giderek karmaşıklaşmaktadır. İşletmelerin marka değeri, insan kaynaklarına bakışı, gelişen müşteri beklentileri, entelektüel sermayenin değişim ve gelişimi sonucunda, finansal değerlendirmeler işletmelerin gerçek değerler ve performanslarını göstermekte yetersiz kalmaktadır. Bu nedenlerle, çok boyutlu performans değerleme tekniklerine yönelik bir ihtiyaç ortaya çıkmaktadır. Dengeli performans kartı yöntemi, işletmelerin finansal değerlerinin yanı sıra; müşteri odaklılığı, müşteri memnuniyeti, hasta ve hissedarlar beklentileri kapsamında işletme faaliyetlerinin iyileştirilmesi amaçlamaktadır. Değişime ayak sağlayabilmek için işletmeler sistem, işletme içi yöntemler ve işgücü çerçevesi dikkate alınarak finansal olmayan öğrenme ve gelişme gibi değerleri esas almaktadır. Bu çalışmada; birden çok girdi kullanılarak birden çok çıktının üretildiği durumlar için, işletmelerin göreli etkinliklerini ölçümünü hedefleyen Veri Zarflama Analizi ile Trabzon ilinde bulunan 22 kamu ve özel hastanenin etkinlikleri ölçülmüştür. Etkinliklerin ölçülmesinde klasik Veri Zarflama Analizi için girdi yönelimli BCC modeli kullanılmıştır. Hesaplamalar sonucunda tüm hastaneler etkin çıkmış ve bu yöntemin hastanelerin etkinliğinin ölçülmesinde yetersiz olduğu değerlendirilmiştir. Bulanık Veri Zarflama Analizi modellerinden Kao-Liu ve etkinliklerin sıralanması için de Chen-Klein metodu kullanılmıştır. Bu çalışmada dengeli performans kartı yönteminin yöneticilere rehberlik etmesi amacıyla kullanılmıştır. Değerlendirmeler ağırlıkların ortalama değeri üzerinden yapıldığında; hastanelerin öğrenme ve gelişme boyutunu kısmen etkin olarak kullandığı tespit edilmiştir. Fakat içsel işletme ve süreç, müşteri ve finans boyutlarını etkin kullanamadıkları ortaya çıkmıştır. Dengeli performans kartı yönteminin gelişme prensibi gereği hastanelerin öncelikli öğrenme ve gelişme, içsel işletme ve süreç boyutlarında iyileştirme yapmaları gerekmektedir. Sonrasında ise hasta memnuniyetini artırmaları gerekmektedir. Bu süreçlerin gelişimi finansal boyutun etkinliğini arttıracaktır.