Hatay dağ ceylanı (gazella gazella)'nın alan kullanımıbiyolojisi ve ekolojisi

Hatay Dağ Ceylanı (Gazella gazella), Türkiye'nin en güneyinde yalnızca Hatay ilinde sınırlı bir alanda yayılış gösteren bir türdür. 2008 yılına kadar ülkemizde nesli tükendiği sanılan bu türün varlığı teyit edilmiş ve yeniden memeli hayvanlar listesine eklenmiştir. Sadece Hatay'da bulunması nedeniyle günümüzde "Hatay Dağ Ceylanı" olarak anılmaktadır. Geçmişte Fırat Nehri'nin batısında Adana, Kahramanmaraş, Gaziantep ve Halep çevresinde yayılış gösterdiği bilinmektedir. Bu çalışma, parçalanmış ve daralmış habitat yapısı dikkate alınarak türün alan kullanımı, biyolojisi ve ekolojisinin araştırılması açısından öncü niteliktedir. Türkiye-Suriye sınır hattında, Kırıkhan ilçesi çevresinde yürütülen araştırmada popülasyon envanter sayımlarıyla belirlenmiş, iklim değişikliğinin biyolojik ve ekolojik etkileri incelenmiştir. 2020–2023 yılları arasında yapılan envanter sayımlarında popülasyonun düzenli artış gösterdiği tespit edilmiştir. 2020'de 1.141 olan birey sayısı 2023'te 1.387'ye ulaşmıştır. Yavru birey sayısı 2020'de 28 iken 2023'te 328'e yükselmiş, bu durum üreme başarısında önemli bir iyileşmeye işaret etmiştir. Buna karşın dişi birey sayılarında gözlenen dalgalanmalar, popülasyonun uzun vadeli sürdürülebilirliği açısından dikkat çekmektedir. Ayrıca tez kapsamında, türün doğum zamanları her yıl kayıt altına alarak iklim değişikliğinin türün üzerinde meydana getireceği üreme biyolojisindeki değişim ile birlikte türün göstereceği diğer davranış biçimlerinden olan alan kullanımı değişim ve yayılış alanlarındaki kaymalar tez kapsamında tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma kapsamında Hatay Dağ Ceylanı'nın yayılış gösterdiği alandaki diğer yaban hayvanı türleri ile yayılış göstediği alanın doğal yapısı ve saha ile ilgili genel bilgiler de ayrıca kaydedilmiştir. Sonuç olarak Hatay Dağ Ceylanı'nın gerek nesli tehlike altında bir tür olması, gerekse dünya yayılış alanının kuzeydeki son noktasının Türkiye olması nedeniyle yapılan çalışma kapsamında, turün popülasyonunun artış eğilimi göstermekle birlikte iklim değişikliği ve çevresel baskıların üreme biyolojisi ve cinsiyet dağılımını etkilediği görülmüştür. Bu nedenle, koruma planlarında dişi bireylerin korunması ve yavruların yaşama şansını artıracak habitat iyileştirmelerine öncelik verilmelidir.