Hatîb el-Bağdâdî'nin el-Fasl Li'l-Vasl el-Müdrec fi'n-Nakl adlı eserindeki müdrec hadislerin Kütüb-i Tis'a çerçevesinde değerlendirilmesi

Hicrî V./XI asırdan sonra müdrec bahsine yer veren usûl eserlerinde, Hatîb el-Bağdâdî'in el-Fasl li'l-vasl el-müdrec fi'n-nakl adlı eseri taltif ve takdir edilerek zikredilmiştir. Bu eserde yer alan müdrec hadislerin, Kütüb-i Tis'a rivâyetleri ile mukayese neticesinde yapılacak genel bir değerlendirmenin sahaya katkı sağlayabileceği düşüncesiyle bu çalışma hazırlanmıştır. Tez giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde tezin, konusu, amacı, sınırları, yöntemi, kaynakları ve çalışmanın metodu hakkında bilgi verilmektedir. Birinci bölümde müdrec hadis, usûl eserleri bağlamında genel olarak incelenmektedir. İlk olarak müdrec hadisin tarifine değinilmektedir. Müdrec hadisin tasnîfi başlığı altında müdrecü'l-metin ve müdrecü'l-isnâd kısımları ilgili örneklerle ele alınmaktadır. Bu bağlamda idrâcın nedenleri ve tespit metotları da örneklerle desteklenmek suretiyle değerlendirilmekte, idrâcın hükmü hakkında âlimlerin görüşleri aktarılmaktadır. Son olarak Hatîb el-Bağdâdî'nin hayatı ve el-Fasl li'l-vasl el-müdrec fi'n-nakl kitabı hakkında kısa bilgi verilmektedir. Tezin esasını teşkil eden ikinci bölümde ise ilk olarak el-Fasl li'l-vasl el-müdrec fi'n nakl adlı eserde bulunan müdrec rivâyetlerin Kütüb-i Tis'a'da yer alıp almadığı tespit edilmektedir. Tespit edilen rivâyetlerin isnâdlarındaki ricâlin durumu cerh-ta'dîl eserleri bağlamında değerlendirilmekte ve müdrec rivâyetin yer aldığı eserin şârihlerinde konu ile ilgili bir açıklama geliyorsa bunlara da değinilmektedir. Anahtar kelimeler: Râvi, müdrec, idrâc, isnâd, metin, merfû', mevkūf, Hatîb el-Bağdâdî, tahrîc.