Havacılık kazaları ve sebep faktörleri

Dünyada, özellikle havacılık teknolojisi hızla gelişmektedir. Bu gelişmeler aynı zamanda büyük kazaların olmasına neden teşkil etmektedir. Dikkatimizi çeken en önemli olaylardan biri, kazaların çok az olmasına rağmen, ölü sayısı oldukça fazla olmasıdır. Havacılık kazalarının neticesinde %95 ölüm ve çoğunlukla hava aracının tekrar kullanılamaz hale gelmesine neden olabilmektedir. Bütün bunlardan dolayı havacılık olayı hatayı değil, hataya teşebbüsü dahi kabul etmemektedir. Araştırmamız neticesinde, hava aracı kazalarında sebep faktörleri şöyledir: İnsan faktörünün kaza üzerindeki etkisi %90 civarındadır. (Bu da %80 pilotaj, %5 bakım teknisyenleri, %5'i de idarecilerden kaynaklanmaktadır.) Teknik ve diğer faktörler ise %10 civarındadır. (20) 1. Pilotaj Faktörü: Pilotaj faktörü, hava aracı kazalarında %80 civarında etkin rol oynamaktadır. Pilotaj faktörünü kendi içerisinde dört gruba ayırmak mümkündür. a) Muhakeme Faktörü: Pilotaj içinde %40 kazalara etkinliği vardır. Mevcut şart ve duruma uygun olmayan ve pilot tarafından verilen yanlış bir karar neticesinde meydana gelen kaza nedenidir. b) Kullanma Tekniği Faktörü. Hava aracının komuta ve sistemlerinin kullanılmasındaki maharetsizlik ve çeşitli göstergelerin yanlış değerlendirilip, kıymetlendirilmesi gibi kullanma tekniği noksanlığından meydana gelen kaza sebebidir. Pilotaj içinde %20 etkin rol oynadığı görülmektedir.m c) Dikkatsizlik Faktörü: Daha çok sağlık nedenlerinden kaynaklanan havacılıktaki birçok kazalara sebep olan bu faktörün pilotaj içindeki yeri %10 civarındadır. d) Disiplinsizlik Faktörü: Pilotların yönergelere, emirlere, uçuş el kitaplarına ve hava trafik kaidelerine bilerek aykırı hareket etmelerinden meydana gelen kazalara neden teşkil etmektedir. Pilotaj içindeki oranı %10 civarındadır. 2. Malzeme Faktörü Hava araçları kazalarına %10 civarında etki etmektedirler. Teknik ve bakım faktörü olmak üzere ikiye ayrılır. a) Teknik Faktör: Hava aracının motor ve aksesuarları ile ilgili hiçbir kimsenin kusuru bulunmayan tamamen teknik, yorgunluk, imalat yetersizliği gibi sebeplerden meydana gelen kazalar neden olarak gösterilir. Toplam kazalar içindeki yeri %5 civarındadır. b) Bakım Faktörü. Tamamen insan unsuruna dayanan bakımcıların yetersiz ve eksik arıza giderme ve kontrolleri sebebiyle, meydana gelen kazalara neden olmaktadır. Toplam kazalar içindeki oranı %5 civarındadır. 3. İdari Faktör Tamamen idari hatalardan kaynaklanan kazaların sebebidir. Toplam kazalar içindeki oranı %5 civarındadır. İki kısımdan oluşmaktadır. a) İdari Disiplinsizlik Faktörü: Sevk ve idare kademesince yönerge ve mevcut usûllerin uygulanmamasından veya eksik uygulanmasından meydana gelen kazalardır.IV b) Sevk ve İdare Faktörü: Personel ve malzemenin mevcut duruma ve görevin hususiyetine göre kullanılmaması, lüzumlu tedbirlerin alınmaması gibi nedenlerden kaynaklanan kazalar bu gruba dahil edilir. 4. Diğer Faktörler Yukarıda sıralanan sebeplerin haricindeki veya evvelden kestirilemeyen ve herhangi bir kimsenin suçu olmayan kuş çarpması veya meteorolojik şartlar gibi ya da bilinmeyen sebeplerden oluşan kazalar bu gruba dahil edilir. Toplam kazalar içindeki oranı %5 civarındadır. Havacılık kazalarında insan faktörüne dayanan nedenler teknolojiden ve çevre faktöründen kaynaklanan nedenlere göre daha çok olduğundan, bireyden kaynaklanan nedenlerin başında eğitim, bilgi eksikliği, dikkatsizlik, disiplinsizlik ve ayrıca araçlara istenilen seviyede bakım hizmetlerinin verilmediğinden kaynaklanmaktadır.