Havuç (Daucus carota L.)ıslahında haploidi tekniğinden yararlanma olanakları

Apiaceace familyasının en değerli üyelerinden biri olan havuç (Daucus carota L.) önemli bir besin kaynağı ve ekonomik açıdan önemli bir sebze türüdür. Havuç yetiştiriciliği tamamen hibrit çeşitlerden yapılmaktadır. Bu nedenle F1 hibrit çeşitlerin geliştirilmesine yönelik çalışmalarda hedef, saf hatlar elde etmektir. Klasik ıslah yöntemleri ile tamamen saf hatlar elde etmek zor ve zaman alıcıdır. Androgenesis yöntemlerinden mikrospor ve anter kültürü yoluyla saf hatlar kısa sürede elde edilebilmektedir. Bu tez çalışmasının amacı beş farklı havuç genotipinde androgenesis yöntemler ve iki farklı rejenerasyon ortamı kullanılarak haploid bitki eldesini arttırmaktır. Elde edilen embriyoların sağlıklı gelişmesini sağlamak için bu ortamlardan birine, embriyogenesis üzerine olumlu etkisi olduğu bilinen poliaminlerden pütresin ilave edilerek etkisi araştırılmıştır. Çalışmada mikrospor kültüründe hiçbir genotipin gelişim göstermediği saptanmıştır. Anter kültüründe rejenerasyon ortamına bir poliamin olan pütresinin ilavesi androgenesis yanıtı üzerine olumlu bir etkiye sahip olarak androgenesisi teşvik ettiği gözlemlenmiştir. Çalışmada, en yüksek embriyo yanıtı HAR-2 ortamında %24.13 ile TTS-2 çeşidinin donör bitkilerinden, en yüksek bitki yanıtı ise HAR-2 ortamında %17.49 orana sahip TTS-1 genotipinden elde edilmiştir. Çalışmada donör olarak kullanılan 5 genotipe ait bitkiden alınan yaprak örmekleri 48 SSR markörüyle analiz yapılmış ve flow sitometri analizi ile karşılaştırılmıştır. TTS-1 genotipine ait bitkilerin haploid (n) yapıda olduğu belirlenmiş ve SSR markör analizi sonuçlarında ise incelenen bant profilleri homozigot olduğu, TTS-2, TTS-3, TTS-4 ve TTS-5 genotiplerine ait bitkilerin ise diploid (2n) olduğu ve SSR markör analizinde bant profilleri homozigot açılım göstermiştir. Sonuç olarak spontane double haploid olduğu anlaşılmıştır. Bu tez çalışmasının sonuçları havuçta androgenesis yöntemler ile haploid bitki eldesini arttırılabilmenin mümkün hale gelmesine kaynak sağlayacaktır ve elde edilen double haploid bitkilerin ıslah çalışmalarında kullanılması ile ıslahçılara katkı sağlayacaktır.