Haydarpaşa Garı ve çevresindeki yapıların tarihsel araştırması, askeri karakol ve muhacır misafirhanesi yapılarının yeniden değerlendirilmesi

HAYDARPAŞA GARI VE ÇEVRESİNDEKİ YAPILARIN TARİHSELARAŞTIRMASI, ASKERİ KARAKOL VE MUHACIR MİSAFİRHANESİYAPILARININ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMESİSeçil YAVUZMimarlık, Yüksek Lisans TeziBu çalışma kapsamında öncelikle XIX. Yüzyılda Avrupa'da sanayileşme hareketleri ve bunundemiryolu sistemine olan etkileri incelenmiştir. Demiryolunun Türkiye'deki gelişimi iseCumhuriyet öncesi ve Cumhuriyet sonrası dönemlere ayrılmıştır.İstanbul Anadolu'ya ve Avrupa'ya uzanan demiryolu ağının başlangıç noktasıdır. Demiryoluyapımı sayesinde İstanbul'da Haydarpaşa-Gebze hattında ve Sirkeci-Halkalı hattında birçokistasyon binası yapılmıştır. İstanbul silüeti içerisinde özellikle Haydarpaşa Garı ve SirkeciGarı'nın önemli bir yeri bulunmaktadır.Haydarpaşa yerleşiminde yer alan Haydarpaşa Tren İstasyonu, Haydarpaşa Limanı, MuhacırMisafirhanesi, Askeri Karakol, Elektrik Santrali, Yemekli Yataklı Vagonlar Şefliği,Haydarpaşa Vapur İskelesi, Gümrük Binası, Liman İdaresi, Polis Karakolu ve BeklemeSalonu bu çalışma kapsamında araştırılmıştır.Haydarpaşa Tren İstasyonu, deniz cephesi Neo-Rönesans düzende olmakla birlikte, yer yerbarok mimari üslubunun biçimsel öğelerinin de kullanıldığı eklektik üslupta bir yapıdır.Muhacır Misafirhanesi Mimar Kemalettin'in erken dönem eserlerinden olmakla birlikte I.Ulusal mimarlık akımının da temsilcilerindendir.Askeri Karakol, Gümrük Binası, Liman İdaresi, Polis Karakolu ve Bekleme Salonuoryantalist bir mimariye sahiptir. Bu yapılar bir kompleksin parçaları olarak eşzamanlıbiçimde tasarlanmıştır.1903'te yapımı tamamlanan elektrik santrali binası cephedeki kapı ve pencere kemerlerindekidairesel tepe penceresi ile Alman Art Nouveau'sunun etkilerini taşır.Haydarpaşa Tren Garı'nın önünde yer alan Haydarpaşa Vapur İskelesi 1335(1916-17)tarihinde yapılmıştır. Vedat Tek tarafından inşaa edilen iskele Kütahya Çiniciliğinin değerliçinileriyle süslü Osmanlı döneminin son eserlerindendir.Bu tez çalışması kapsamında Askeri Karakol binası ve Muhacır Misafirhanesi'nin analitikrölöve çalışmaları yapılmış, yapıların mimari özellikleri, mimari üslupları ve bozulmalarıincelenmiştir. Her iki yapıya da yeni işlevler verilmiştir.Anahtar kelimeler: Haydarpaşa, Haydarpaşa Garı, TCDD, Mimar Kemalettin, HaydarpaşaLimanı, XIX. Yüzyıl, II. Abdülhamid, Oryantalizm, Oryantalist Mimari, I. Ulusal MimarlıkAkımı, Mimar Vedat Tek.JÜRİ :1. Prof. Dr. Füsun ALİOĞLU (Danışman) Kabul Tarihi : 21.10.20052. Doç. Dr. Berrin ALPER Sayfa Sayısı : 2333. Yrd. Doç. Dr. Faruk TUNCER