Hazır Beton üretimi yapan işletmelerin etkinliklerinin veri zarflama yöntemiyle belirlenmesi (Kırşehir, Nevşehir, Kırıkkale illeri örneği )

Bu çalışmada Kırşehir, Kırıkkale ve Nevşehir illerinde hazır beton üretimi yapan 18 adet tesisin veri zarflama analizi (VZA) yöntemiyle etkinlik düzeyleri hesaplanmıştır. Birden fazla girdi ve çıktı kullanılarak aynı tür karar verme birimlerinin etkinlik düzeylerinin hesaplanmasında kullanılan veri zarflama analizinde amaç en az girdiyle en fazla çıktıyı üreten girdi-çıktı bileşimini bulmaktır. Parametrik olmayan bir yöntem olan veri zarflama analizi göreli etkinliğin belirlenmesinde oldukça geniş yer bulmuş yaygın olarak kullanılan bir yöntemdir. Etkin olmayan tesislerin etkin hale gelebilmeleri için girdi-çıktı değerlerinde etkin durumda olan tesislere göre ne kadar iyileştirme yapmaları gerektiği belirlenmiştir. Çalışma 2019 yılına ait yıllık veriler ele alınarak incelenmiştir. Coğrafi özellikler, sosyo ekonomik yapı, gelişmişlik düzeyleri ile nüfus ve demografi ile sosyo ekonomik yapı dikkate alındığında benzer iller olan Kırşehir, Kırıkkale ve Nevşehir illeri kümelenmiştir. Girdi değerleri olarak; elektrik tüketimi, çalışan kişi sayıları ile hazır beton üretim kapasitesi, çıktı değerleri olarak; hazır beton üretim miktarı, hazır beton satış değeri ve 1 tonun satış değeri analiz edilmiştir. Etkinlik düzeyi hesaplanmasında girdi ve çıktı odaklı Charnes, Cooper, Rhodes (CCR) ve Banker, Charnes, Cooper (BCC) modelleri kullanılmıştır. Analiz sonucunda Charnes, Cooper, Rhodes (CCR) modeline göre 11 tesis etkin çıkmazken Banker, Charnes, Cooper (BCC) modeline göre 9 tesis etkin çıkmamıştır. Etkinliği en yüksek iki tesis C1 ve C6 tesisleri olurken, etkinliği en düşük iki tesis A4 ve B3 tesisleri olmuştur.