Somali'de yaşayan kadın ve erkeklerde kadın sünnetine yönelik sağlığın geliştirilmesi: Bir müdahale çalışması

Kadın sünneti (FGM), özellikle eğitim olanaklarının sınırlı olduğu, kültürel inançların ve toplumsal baskıların güçlü olduğu Somali'de, yerinden edilmiş kişiler arasında yaygın ve derinlemesine kökleşmiş bir uygulama olmaya devam etmektedir. FGM'yi ortadan kaldırmaya yönelik küresel ve ulusal çabalara rağmen, insani yardım ortamlarında sağlık eğitimi müdahalelerinin etkisini değerlendiren çalışma sayısı oldukça sınırlıdır. Amaç: Bu çalışma, Somali'nin Garowe kentindeki yerinden edilmiş kişiler kamplarında yaşayan bireyler arasında FGM'ye ilişkin mevcut bilgi düzeyini, tutumları ve uygulamaları değerlendirmeyi ve verilen sağlık eğitimi oturumunun katılımcıların FGM ile ilgili algılarına ve tutumlarına etkisini ölçmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Garowe'deki yerinden edilmiş kişiler kamplarında yaşayan 363 kadın ve erkek katılımcıyla, müdahale öncesi ve sonrası tasarıma sahip bir çalışma yürütülmüştür. Katılımcılar, kartopu örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Müdahaleden önce ve FGM konulu sağlık eğitimi oturumundan sonra yapılandırılmış bir anket uygulanmıştır. Nicel veriler tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare testi, Kruskal-Wallis ve McNemar testleri kullanılarak analiz edilmiş, bilgi ve tutum değişiklikleri değerlendirilmiştir. Bulgular: Başlangıçta katılımcıların %100'ü FGM'nin varlığından haberdardı, ancak yalnızca %44,9'u bunu zararlı olarak değerlendirdi ve %70,2'si Sünni tipi sünnetin devam etmesini destekledi. Eğitim ve meslek durumu, FGM'ye yönelik tutumlarla anlamlı şekilde ilişkiliydi (p=0.001). Müdahale sonrasında önemli iyileşmeler gözlendi; FGM'nin enfeksiyonlara yol açtığını bilenlerin oranı %49'dan %85'e, doğum komplikasyonlarının farkındalığı ise %40'tan %81'e yükseldi (p=0.000). Kız çocuklarını sünnet ettirme isteği %42'den %19'a düştü. Ayrıca, katılımcıların %75,6'sı tutumlarında değişiklik olduğunu, %70,7'si ise FGM hakkında halka açık konuşma konusunda daha fazla özgüven kazandıklarını bildirdi. Sonuç: Bulgular, kısa ve hedefe yönelik sağlık eğitiminin, kaynakların sınırlı olduğu ve kültürel olarak muhafazakâr ortamlarda bile FGM'ye ilişkin bilgi düzeyini artırabileceğini ve tutumları olumlu yönde değiştirebileceğini göstermektedir. Somali'deki halk sağlığı programları, kadın ve erkeklerin katılımını sağlayan, dini liderleri sürece dâhil eden ve FGM'yi sürdüren sosyokültürel etkenleri ele alan eğitim müdahalelerini içermelidir. Anahtar kelimeler: FGM, Somali, yerinden edilmiş kişiler kampları, sağlık eğitimi, halk sağlığı, davranış değişikliği, toplumsal cinsiyet.