Hekimlerde gastroözofageal reflü hastalığı ve uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) gastrointestinal sistemin sık görülen hastalıklarından birisi olup hastaların yaşam kalitesini bozmakta, özofajite ve diğer komplikasyonlara neden olabilmektedir. Aşırı iş yükü, yoğun ve fazla nöbetler, uzun eğitim süreleri, beslenme bozuklukları, psikolojik stres, anksiyete ve uyku bozuklukları gibi etkenlere maruz kalan asistan hekimler GÖRH açısından risk altındadır. Bu çalışma ile hekimlerde GÖRH sıklığı ve GÖRH ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Etik kurulunun 16.07.2024 tarihli 2024/366 sayılı kararı ile onaylandı. Çalışma, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde yapıldı. Araştırmanın evrenini Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 2024-2025 yılları arasında görev yapan araştırma görevlisi hekimleri oluşturdu. 557 araştırma görevlisi hekimin %80'ine ulaşılarak toplam 446 katılımcıya ulaşıldı. Çalışmanın verileri, dört bölümden oluşan bir anket formu aracılığıyla yüz yüze toplandı. Birinci bölümde 21 sorudan oluşan Sosyodemografik Bilgi Formu, ikinci bölümde gastroözofageal reflü hastalığı tanısı için Reflü Hastalığı Anketi (RDQ), üçüncü bölümde uyku kalitesi için Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi (PUKİ) ve dördüncü bölümde vücut kompozisyon sonuçları yer almaktaydı. Veriler, Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) versiyon 25.0 istatistik paket programında değerlendirildi. İstatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan öğrencilerin yaş ortalamaları 28,82 ± 3,59 olarak bulundu. Hekimlerin %43,9'u erkek (n=196) ve %56,1'i kadın (n=250) idi. Çalışmada GÖRH prevalansı %42,6 olarak bulundu. GÖRH olan hekimlerde evli olma durumu GÖRH olmayanlara göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı. Ayrıca mevcut çalışmaya katılan GÖRH olan hekimlerde eşiyle birlikte yaşama durumu GÖRH olmayanlara göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu. GÖRH olan hekimlerde haftada 3 – 4 kez fiziksel aktivite yapanların oranı GÖRH olmayanlara kıyasla anlamlı derecede düşük bulundu (p<0,001). GÖRH olan hekimlerde salçalı, baharatlı ve yağlı yemek yeme sıklığı GÖRH olmayanlara göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). GÖRH olan hekimlerde uyumadan 2 saat önce yemek yeme sıklığı GÖRH olmayanlara göre anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p=0,011). GÖRH olan hekimlerde çay-kahve tüketim sıklığı günlük 3 fincan ve daha fazla olması durumu GÖRH olmayanlara göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). GÖRH olan hekimlerde obezite durumu GÖRH olmayanlara göre anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). GÖRH olan hekimlerde GÖRH olan hekimlerde visseral yağlanma düzeyi GÖRH olmayanlara göre istatiksel olarak anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). GÖRH olan hekimlerde kötü uyku kalitesine sahip olma sıklığı anlamlı derecede yüksek bulundu. Cinsiyet, sigara ve alkol kullanımı, kronik hastalık varlığı, ilaç kullanımı, çalıştığı bölüm ve çalışma düzeni ile GÖRH arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Çalışmada hekimlerde uyku kalitesi değerlendirildiğinde 446 hekimin %55,8'inde kötü uyku kalitesi %44,2'sinde iyi uyku kalitesine sahip olduğu saptandı. Kötü uyku kalitesi olan hekimlerde uyumadan 2 saat önce yemek yeme alışkanlığı anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,002). Kötü uyku kalitesi olan hekimlerde gece lambası kullanım sıklığı anlamlı derecede yüksek bulundu (p=0,010). Kötü uyku kalitesi olan hekimlerde obezite sıklığı anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). Kötü uyku kalitesi olan hekimlerde visseral yağlanma oranı anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). Kötü uyku kalitesi olan hekimlerin Cerrahi branşta görev yapma ve nöbet tutma durumu anlamlı derecede yüksek bulundu. Cinsiyet, medeni durum, birlikte yaşadığı kişi, fiziksel aktivite, çay-kahve tüketimi, karartma perde kullanımı, uyumadan önce telefon kullanımı ile uyku kalitesi arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Kötü uyku kalitesine sahip hekimlerde GÖRH sıklığı anlamlı derecede yüksek bulundu (p<0,001). Sonuç: Uzun nöbet saatleri, vardiyalı çalışma düzeni ve yoğun iş yükü gibi mesleki stres etmenleri, hekimlerde gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH) gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle, hekimlerde GÖRH'nin erken tanısı için düzenli tarama programları uygulanmalı ve reflüye özgü semptomlar gösteren bireyler vakit kaybetmeden gastroenteroloji birimlerine yönlendirilmelidir. Nöbet süresi, vardiya sayısı ve gece çalışma sıklığı gibi etkenler yeniden değerlendirilerek; hekimlerin yeterli ve kaliteli uykuya ulaşmasını destekleyecek şekilde çalışma planları oluşturulmalıdır. Hekim sağlığına yönelik politikalar tasarlanırken yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda gastrointestinal ve nöropsikiyatrik sağlık göstergeleri de göz önünde bulundurulmalı; GÖRH ile uyku sağlığı arasındaki çift yönlü ilişki dikkate alınarak bütüncül bir yaklaşım benimsenmelidir. Anahtar Kelimeler: Gastroözofageal Reflü Hastalığı, Hekimlerde, Uyku kalitesi