Helikopter rotor kanadı titreşimlerinin aktif flaplarla azaltılması

iHELİKOPTER ROTOR KANADI TİTREŞİMLERİNİN AKTİFFLAPLARLA AZALTILMASI(Doktora Tezi)Uğur DALLIGAZİ ÜNİVERSİTESİFEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜŞubat 2007ÖZETHelikopterlerdeki rotor kanadı titreşimlerini ve kanat kökü yüklerini çoklu firarkenarı flapları kullanarak azaltmak için bir modelleme ve analiz sunulmuştur.Aktif firar kenarı flaplı rotor kanadına yönelik kapsamlı bir kanat modeligeliştirilmiştir. Rotor kanadı, sonlu elemanlar metodu kullanılarak elastik birsistem olarak modellenmiştir. Doğrusal olmayan yarı-durağan bir aerodinamikmodel kullanılarak rotor kanadı köküne ve rotor göbeğine aktarılan kuvvetlerhesaplanmıştır. Her türlü karmaşık kompozit veya metal helikopter rotorkanadının titreşim özelliklerini, doğal frekanslarını ve mod şekillerinihesaplamak için Helirotor programı geliştirilmiştir. Geliştirilen Helisimprogramı ile rotor kanadının aerodinamik zorlama şartlarında sistem cevabı,kanat kökü kuvvet ve momentleri hesaplanmıştır. Kullanılan çözüm yöntemi vegeliştirilen programla, sistem cevabı kanadın yapısal ve aerodinamiközelliklerine, firar kenarı flapı yapısal parametrelerine ve firar kenarı flapıtahrikleyici kontrol girdilerine bağlı olarak hesaplanmıştır. Aktif firar kenarıflapsız nominal bir rotor kanadı üzerindeki yüklerin belirlenmesinin ardından,aktif flap hareketlerinin kanat üzerindeki mevcut yüklere ilave etkisibelirlenmiştir. Çoklu aktif firar kenarı flapları hem açık ve hem de kapalıçevrimli kontrolcü ile kontrol edilmiş ve frekans, genlik ve faz açısı gibitahrikleyici sinyal çıkış değişkenlerinin sistem cevabına etkileri incelenmiştir.Çoklu firar kenarı flapları kullanımının helikopter rotor titreşimlerini kontroliietmede etkisi incelenmiş ve kanat kökü yüklerini en aza indirecek tahrikleyiciçıkışını sağlayacak firar kenarı flapı kontrolcüsü tasarımına yönelik kurallar vetasarım ölçütleri belirlenmiştir. Geliştirilen aktif firar kenarı flaplı rotor kanadımodelinin, helikopterde rotordan kaynaklanan titreşimleri % 36'ya varanoranlarda azaltabileceği hesaplanmıştır.Bilim Kodu : 914.1.091Anahtar Kelimeler : Helikopter rotor kanadı titreşimleri, aktif firar kenarıflapı, aktif titreşim kontrolü, aeroleastik rotor kanadımodeliSayfa Adedi : 153Tez Yöneticisi : Doç.Dr. Şefaatdin YÜKSEL