Hemodiyaliz hastalarında el masajının diyaliz sonrası yorgunluk ve toparlanma süresine etkisi

Hemodiyaliz hastalarında sıklıkla gelişen diyaliz sonrası yorgunluğun yönetilmesinde nonfarmakolojik yöntemlerden (masaj vb) yararlanılabilir. Bu çalışmanın amacı, hemodiyaliz tedavisi alan hastalara intradiyalitik süreçte yapılan el masajının, diyaliz sonrası yaşanan yorgunluğun şiddetine ve diyaliz sonrası toparlanma süresine etkisinin incelenmesidir. Çalışma randomize kontrollü, tek kör deneysel niteliktedir. Veriler, Birey Tanıma Formu, Diyaliz Sonrası Yorgunluk Ölçeği ve diyaliz sonrası toparlanma süresi kullanılarak toplandı. El masajı grubundaki hastalara, dört hafta boyunca haftada üç kere beş dakika süre ile el masajı yapıldı. Kontrol grubundaki hastalar ise rutin tedavi bakımlarını aldı. İlk hafta el masajı uygulamasına başlamadan önce her iki grubun diyaliz sonrası yorgunluk şiddet puanları ve toparlanma süreleri belirlendi. Dördüncü hafta sonunda son test verileri kaydedildi. Verilerin analizinde doğrusal regresyon analizi, bağımlı örneklem t testi ve bağımsız örneklem t testi kullanıldı. El masajı ve kontrol grupları arasında sosyo-demografik, hastalığa ilişkin özellikler ve laboratuvar parametreleri bakımından istatistiksel açıdan anlamlı farklılık bulunmadığı saptandı (p>0,05). Her iki grubun, ön test toparlanma süresi ve diyaliz sonrası yorgunluk düzeyi arasında fark yokken (p>0,05), son testte el masajı grubunun toparlanma süresi ve diyaliz sonrası yorgunluk düzeyi kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde düşük olduğu belirlendi (p<0,05). Grupların, diyaliz sonrası yorgunluk ölçek puanı ve toparlanma süresinin zamana göre değişiminde istatistiksel olarak anlamlı derecede bir etkisi tespit edildi (p<0,001). El masajı, hemodiyaliz hastalarının diyaliz sonrası yorgunluk düzeyinin azaltılmasında ve diyaliz sonrası toparlanma sürelerinin kısaltılmasında etkilidir. Hemşirelerin hemodiyaliz hastalarında diyaliz sonrası yorgunluk düzeyinin ve toparlanma süresinin azaltılmasında el masajını kullanmaları önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Diyaliz Sonrası Yorgunluk, El Masajı, Hemodiyaliz, Hemşirelik, Toparlanma Süresi