Hemşirelerin etik duyarlılık ve empatik eğilim düzeylerinin hasta savunuculuk rolleri üzerine etkisi

Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak planlanan bu araştırmada, hemşirelerin etik duyarlılık ve empatik eğilim düzeylerinin hasta savunuculuk rolleri üzerine etkisini belirlemek Araştırma 20/08/2021-31/03/2023 tarihleri arasında Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Hastanesinde yürütüldü. Bu çalışmada nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı iç içe karma desenden yararlanıldı. Araştırmanın nicel araştırma örneklemini 417 hemşire, nitel araştırma örneklemini 17 hemşire oluşturdu. Nicel veriler Hemşire Tanıtıcı Bilgi Formu, Ahlaki Duyarlılık Anketi (ADA), Jefferson Empati Ölçeği (JEÖ) ve Hemşireler İçin Hasta Savunuculuk Ölçeği (HİHSÖ); nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplandı. Nitel araştırma verilerinin raporlanmasında Kalitatif Araştırma Raporlama Konsolide Kriterleri (COREQ) kullanıldı. Nicel verilerin analizinde IBM SPSS V23.0 programından, nitel verilerin analizinde MAXQDA 22 programından yararlanıldı. ADA toplam puan ortalaması 96,5±23,2, JEÖ toplam puan ortalaması 85,0±11,9 ve HİHSÖ toplam puan ortalaması 155,8±22,5 olarak belirlendi. ADA, JEÖ ve HİHSÖ toplam ve alt boyut puan ortalamalarının hemşirelerin sosyodemografik ve mesleki özelliklerine göre farklılık gösterdiği saptandı. HİHSÖ toplam puanı ile ADA toplam puanı arasında istatistiksel olarak anlamlı negatif yönlü zayıf bir ilişki belirlendi (r=-0,334; p<0,001). ADA toplam puanı ile JEÖ toplam puanı (r=0,055; p=0,265); HİHSÖ toplam puanı ile JEÖ toplam puanı (r=0,073; p=0,138) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmadı. Nitel verilerin analizi sonucunda profesyonel hemşirelik rolleri, hemşirelerin profesyonel rollerini etkileyen özellikler, hemşirelikte etik ilkeler, etik ilkelerin eylemlere etkisi, hasta savunuculuğun anlamı ve kapsamı, hasta hakları ihlali, hasta savunuculuk eylemleri, hasta savunuculuğun önündeki engeller ve hasta savunuculuğun geliştirilmesine yönelik kolaylaştırıcılar Bu çalışmada hemşirelerin etik duyarlılık düzeylerinin hasta savunuculuk rolleri yetkinliğini etkileyen önemli bir yordayıcı olduğu söylenebilir. Anahtar Sözcükler: Hemşire, Etik duyarlılık, Empatik eğilim, Hasta savunuculuk rolü