Hemşirelerin kültürel zeka ve yeterliliklerinin geliştirilmesinde bibliyoterapi yönteminin etkinliği: Karma desen çalışma

Amaç: Hemşirelerin kültürel zeka ve yeterliliklerini geliştirmede gelişimsel bibliyoterapi yönteminin etkinliğini değerlendirmektir. Yöntem: Ocak-Haziran 2024 tarihleri arasında, gelişmiş karma yöntem desenlerinden "müdahale deseninde" gerçekleştirilmiştir. Nicel yaklaşımın baskın olduğu bu desende randomize kontrollü deneysel araştırma ve nitel araştırma eş zamanlı olarak yürütülmüştür. Eskişehir'de çalışan 30 hemşire (15 müdahale, 15 kontrol) örnekleme dahil edilmiştir. Müdahale; çevrimiçi kültürlerarası hemşirelik eğitimi, iki kitap ve iki kısa hikaye okuma etkinliği ile bir film değerlendirmesini içermiştir. Veriler; ön test-son test ve yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Ölçüm araçları olarak Sosyo-demografik Özellikler ve Veri Formu, Hemşire Kültürel Yeterlilik Ölçeği ve Kültürel Zeka Ölçeği kullanılmıştır. Eğitim içeriğinin oluşturulması, verilerin analiz edilmesi ve bulguların yorumlanmasında Papadopoulos, Tilki & Taylor Kültürel Yeterlilik Geliştirme Modeli temel alınmıştır. Bulgular: Nitel bulgular hemşirelerin kültürel bakım süreçlerinde karşılaştıkları deneyimlerin kültürel farkındalık ve yeterlilik gelişimine katkı sunduğunu, ancak bu gelişimin büyük ölçüde bireysel çaba ve deneyime dayandığını ortaya koymuştur. Katılımcılar; dil bariyerleri, kurumsal kısıtlamalar, rehberlik ve formel eğitim eksikliği nedeniyle kültürel bakımda güçlük yaşadıklarını belirtmiştir. Bibliyoterapi sürecinde kullanılan kitaplar, hikâyeler ve film hemşirelerin kültürel farkındalıklarını ve empati becerilerini geliştirerek, kültürel çeşitlilik konusunda daha derin bir duyarlılık kazanmalarına katkı sağlamıştır. Nicel bulgular ise, bibliyoterapi uygulamasının hemşirelerin kültürel yeterlilik düzeylerini anlamlı düzeyde artırdığını, ancak kültürel zekâ düzeyleri üzerinde müdahale ve kontrol grupları arasında anlamlı bir fark oluşturmadığını göstermiştir. Sonuç: Bibliyoterapi uygulaması hemşirelerin kültürel yeterliliklerini geliştirmede etkili bir yöntem olarak öne çıkarken, kültürel zekâ gelişimi açısından tek başına yeterli görülmemiştir. Anahtar kelimeler: Bibliyoterapi, hemşirelik, karma desen, kültürel zeka, kültürel yeterlilik