Hiperlipidemi ve hiperglisemi kaynaklı oksidatif stresin endotel disfonksiyonu üzerine etkileri

Endotelyum, kan damarlarının ve lenfatik damarların iç yüzeyini kaplayan, tek tabaka endotel hücrelerinden oluşur. Endotel doku, bir fiziksel bariyer gibi görünmekle birlikte, aynı zamanda bazı vazoaktif bileşiklerin oluşturulup salındığı yerdir. Endotel disfonksiyonu, Nitrik oksit (NO) ekspresyonu ve biyoyararlınımının azalması ve genellikle asetilkolinin normal endotel bağımlı vazodilatasyon tepkilerinin kaybı ile gelişir. Serum NO miktarı azalırken endotelin-1 (ET-1) seviyeleri artar ve bu dengesizlik sonucu vazodilatasyon bozulur, adezyon molekülleri artar ve endotel fonksiyonları bozulur. Bu karmaşık süreci başlatan endotel disfonksiyonun altında yatan en yaygın neden oksidatif strestir. Uzun süre yüksek glukoz konsantrasyonuna maruz kalma ile serbest yağ asidi birikimi metabolik substrat mevcudiyetinde değişikliklere neden olabilir ve bu değişiklikler oksidatif strese neden olur. Çalışmamızda yüksek glukoz içeren besiyeri ile görece düşük glukoz içeren besiyerinde çoğaltılan HUVEC, farklı konsantrasyonlarda palmitik aside (PA) maruz bırakılarak (24 saat) yüksek glukoz ve serbest yağ asidinin HUVEC hücrelerinde endotel difonksiyon oluşumuna etkisini araştırdık. Bunun için endotel disfonksiyonunda kilit rol oynayan ET-1(endotelin-1), eNOS(endotelyal nitrik oksit sentaz), VCAM-1(vasküler hücresel adhezyon molekülü-1), PAI-1(plazminojen aktivatör inhibitör-1) ve proinflamatuar sitokinler TNF-a(tümör nekrozis faktörü-alfa) ve IL-6(interlökin-6) gen ekspresyon düzeylerini reverse(ters) transkriptaz real time PCR yöntemi kullanarak belirledik. Sonuç olarak, çalışmamızda farklı konsantrasyonda glukoz ve palmitik asit maruziyetine uğrayan HUVEC hücrelerinde ET-1, PAI-1 ve TNF‐a gen ekspresyon düzeylerindeki artış bu hücrelerde yüksek konsantrasyon glukoz ve serbest yağ asitlerinin birlikteliğinde endotel disfonksiyonu üzerinde daha etkili olduğu ortaya konmuştur.