Hipertansiyon hastalarında MTHFR gen varyasyonları ve homosistein düzeylerinin karotid-intima-media kalınlaşması üzerine etkilerinin incelenmesi

Hipertansiyon (HT), kardiyovasküler hastalıklar için en önemli değiştirilebilir risk faktörlerinden biridir. Antihipertansif ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleri ile kan basıncının düşürülmesi hedef organ hasarını azaltabilmekte ve hastalık sonuçlarını engellemektedir. Ateroskleroz, arter duvarında plak oluşumu sonucu ortaya çıkan, plak büyüdükçe de hedef organa kan akışının kısıtlanmasına ve inme, felç gibi ciddi problemlere yol açan patolojik bir durumdur. Yapılan araştırmalar karotid intima-media kalınlaşmasının (KİMK), aterosklerotik ve kardiyovasküler hastalıklar için invaziv olmayan iyi bir biyobelirteç olduğunu göstermektedir. Homosistein kan plazmasında düşük mikromolar konsantrasyonlarda bulunan, protein kodlamayan, diyetsel olmayan yolla oluşan sülfürlü bir aminoasittir. Homosistein metabolizması ve rejenerasyonunda görevli en önemli enzim olan 5, 10-metilentetrahidrofolat redüktaz (MTHFR) C677T ve A1298C gen varyasyonlarının etkisi kanser, miyokard infarktüs, diyabet, inme, renal hastalıklar, konjenital defektler, koroner kalp hastalığı, depresyon ve şizofreni gibi birçok hastalıkla ilişkilendirilmiştir. MTHFR varyasyonları ve hiperhomosisteineminin aterosklerozis ve koroner kalp hastalıkları ile ilişkisi gösterilmesine karşın hipertansiyon patogenezi ile ilişkili yapılan araştırma sonuçları çelişkilidir. Tez projemizde, hipertansiyon hastalarında MTHFR C677T ve A1298C polimorfizmleri ve homosistein serum düzeyi belirlenerek, bu polimorfizmlerin homosistein serum düzeyine ve hipertansiyon üzerine olan etkisi birlikte ele alınarak olası etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla 80 hipertansiyon hastası ve 67 sağlıklı kontrollerde MTHFR C677T ve A1298C polimorfizmlerinin saptanması için polimeraz zincir reaksiyonu-restriksiyon fragman uzunluk polimorfizmi (PCR-RFLP) ve serum homosistein düzeylerinin saptanması için enzim bağlı immun sorbent tayini (ELİSA) teknikleri kullanılmıştır. Çalışma sonucunda hasta ve kontrol grupları arasında MTHFR C677T polimorfizmi açısından istatistiksel olarak anlamlılık gözlenirken (p<0,001), MTHFR A1298C polimorfizmi açısından gözlenmemiştir (p=0,058). Serum homosistein seviyeleri hasta ve kontrol grupları arasında karşılaştırıldığında anlamlı farklılık görülmemiştir (p=0,065). Çalışma sonucunda her iki grupta MTHFR C677T allel frekansı ile homosistein seviyeleri arasındaki anlamlı farklılık görülürken (p=0,027), MTHFR A1298C allel frekansı ve homosistein arasında anlamlı farklılık görülmemiştir (p=0,996). Sonuç olarak çalışmamızda MTHFR C677T polimorfizminin hipertansiyonla ilişkili olduğu fakat homosistein seviyeleriyle ilişkili olmadığı öngörülmüştür. Hasta grubunda KİMK değerleri MTHFR C677T T alleli, A1298C C alleli ve homosistein düzeyleri arasında istatistiksel bir anlamlılık görülmemiştir. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, gen polimorfizmi, karotid intima media kalınlaşması, homosistein, MTHFR