Hipofiz hastalıklarında sarkopeni

Amaç: Sarkopeninin birçok morbiditeye yol açması nedeniyle son yıllarda bu konuya giderek artan bir ilgi söz konusudur. Etyopatofizyolojisindeki hormonal mekanizmalar hipofiz hastalıkları ile sarkopeni arasında bir ilişki olabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışma ile hipofiz hastalıklarında sarkopeni varlığının değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 2023-Mart 2024 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma kliniğine başvuran ve hipofiz hastalığı bulunan (hipofiz adenomu, boş sella veya hipofiz yetmezliği) 18-65 yaş arası 100 hasta ve 100 sağlıklı gönüllü dahil edildi. Sarkopeni değerlendirmesinde SARC-F anketi, el kavrama kuvveti, sandalyede kalkma testi, biyoelektrik impedans analizi ile kas kütlesi ölçümü ve zamanlı kalk ve yürü testi (TUG) uygulanmış olup, sarkopeni tanısında Avrupa Yaşlı İnsanlarda Sarkopeni Çalışma Grubu 2019 (EWGSOP2) tanı kriterleri kullanıldı. Bulgular: Hasta (n:100) ve kontrol grubu (n:100) yaş (41,04±11,79 ve 39,15±11,81) (p=0,259) ve cinsiyet (39 erkek, 61 kadın) olarak benzerdi. Hasta grubu hipofiz adenomu (%85) ve adenom dışı lezyonu (%15) vakalarından oluşmaktaydı. Hipofiz adenomlarının %32,9'unda non-fonksiyonel adenom, %28,3'ünde akromegali, %25,9'unda prolaktinoma ve %12,9'unda Cushing hastalığı mevcuttu. Hasta grubu vakalarının kontrol grubu vakalarına göre sırasıyla, SARC-F pozitifliği (%19-%1), olası sarkopeni (%40-%16), düşük kas kütlesi (%48-%13) ve doğrulanmış sarkopeni (%22-%3) oranlarının anlamlı seviyede daha yüksek olduğu (p<0,001) bulundu. Sarkopeni oranları kontrol grubuna göre; non-fonksiyonel adenom, akromegali, prolaktinoma ve Cushing hastalığı gruplarında da anlamlı seviyede daha yüksekti (p<0,001). Hipofiz hastalığına obezitenin eşlik ettiği hastalarda SARC-F pozitifliği, olası sarkopeni, düşük kas kütlesi ve doğrulanmış sarkopeni oranları daha yüksekti (p<0,001). Obezitesi bulunmayan hipofiz hasta grubunda ise SARC-F pozitifliği ve olası sarkopeni oranları kontrol grubuna göre daha yüksekti (p<0,001). Sonuç: Hem hipofiz hasta grubunda hem de non-fonksiyonel adenom, akromegali, prolaktinoma ve Cushing hastalığı alt gruplarında kontrol grubuna göre SARC-F pozitifliği, düşük kas kütlesi, olası ve doğrulanmış sarkopeni oranları anlamlı olarak yüksektir. Hipofiz hastalığına obezitenin eşlik etmesi sarkopeni oranını arttırmaktadır. Anahtar Kelimeler: Akromegali, Cushing, Hipofiz, Prolaktinoma, Sarkopeni