Hizmet içi öğretmen eğitimi standartlarının belirlenmesi ve standart temelli bir model önerisi

Bu çalışmada hizmet içi öğretmen eğitimi faaliyetlerine yönelik standartları belirlemek ve Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hizmet içi öğretmen yetiştirme programlarının hazırlanmasında kullanılabilecek standart temelli bir hizmet içi eğitim modeli önerisi geliştirmek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, hizmet içi öğretmen eğitimi faaliyetlerinde bulunması gereken standart alanları ve bu alanlara ait standart göstergelerinin neler olduğu; hizmet içi öğretmen yetiştirme programlarının hazırlanmasında kullanılabilecek standart temelli hizmet içi eğitim modeli önerisinin nasıl olması gerektiği sorularına cevap aranmıştır. Betimsel modeldeki araştırma Delphi tekniği ile yürütülmüştür. Delphi paneli uzmanları, ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen akademisyen ve öğretmenlerden oluşmuştur. Üç tur halinde gerçekleştirilen Delphi çalışmasında ilk turda 46, ikinci turda 41, üçüncü turda 37 panelist yer almış ve 37 panelistle çalışma tamamlanmıştır. Araştırmanın 1. Delphi Oturumunda, Delphi davetine olumlu olarak dönüş yapmış olan 46 katılımcıya "Hizmet içi öğretmen eğitimi faaliyetlerinin sahip olması gereken standartlar sizce nelerdir?" sorusunun yöneltildiği Delphi 1. Oturum anketi gönderilmiştir. Anket yoluyla toplanan verilerin analizi ile her biri standart alanlarını ifade eden 8 bölüm ve bu bölümlerin altında yer alan toplamda 28 standart maddesi ve 111 standart göstergesi elde edilmiştir. İkinci ve üçüncü Delphi turlarında katılımcılara anket şeklinde sunulan standart maddeleri ve göstergeler üzerindeki uzlaşma düzeyinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Uzlaşma ölçütü olarak; oldukça uygun (4) ve tamamen uygun (5) yanıtlarının frekans dağılım toplamı en az %70, medyan değeri en az 4 ve çeyrekler arası fark da en çok 1 olarak belirlenen ölçütlere göre değerlendirilen anket maddelerinden üçüncü tur sonunda sadece 1 madde üzerinde uzlaşma sağlanamadığı, ankete katılımcı önerileri doğrultusunda önceki turlarda eklenen 3 madde için ise uzlaşma sağlandığı görülmüştür. Üzerinde uzlaşmaya varılamayan madde standart maddeleri arasından çıkarılmıştır. Tüm bu çalışmalar sonunda elde edilen 8 standart alanı ve bu alanlara ait toplam 28 standart maddesi ve114 standart göstergesinden oluşan standartlar metni elde edilmiştir. Elde edilen standartlar metni kılavuzluğunda hizmet içi öğretmen yetiştirme programlarına yönelik bir model geliştirilmiştir. Model, öncelikle öğretmen hizmet içi eğitim programlarına kalite standartları getirmeyi; ayrıca Türk hizmet içi öğretmen yetiştirme sisteminin merkeziyetçi yapısıyla yerelde ve okulda gerçekleşen mesleki eğitim çalışmalarına doğru evrilen dünyadaki güncel hizmet içi eğitim anlayışının işlevsel yönlerini birleştirmeyi hedeflemektedir. Modelde Türk hizmet içi öğretmen yetiştirme sisteminin teşkilat yapısında köklü değişiklikler gerektiren önerilerden kaçınılmış, mevcut sistem ek yapılarla genişletilerek model kurgulanmıştır. Model "kurumsal yapı" ve "hizmet içi eğitim süreci ve işleyiş" olarak iki boyuttan oluşmaktadır. Kurumsal yapı boyutunda modele ait teşkilat yapısı ve bu yapıya ait öğeler ve görevleri yer almaktadır. Hizmet içi eğitim süreci ve işleyiş boyutunda ise hizmet içi eğitim çalışmalarının taşıması gereken özellikler belirlenen kalite standartları çerçevesinde program geliştirme aşamalarını temel alan hazırlık-planlama, uygulama ve izleme-değerlendirme aşamaları üzerinden sunulmuştur. Modelin öğretmen hizmet içi eğitimi çalışmalarının düzenlenmesine yönelik için ölçütler sağlayacağı ve ilgili literatürde yer alan öğretmen hizmet içi eğitiminin sorunlarına çözüm sunabileceği düşünülmektedir.