Hizmet ihracatının temel belirleyicileri üzerine bir analiz: Türkiye örneği

Hizmet sektörü, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ekonomilerde milli gelir ve istihdam içerisinde giderek artan payının yanı sıra taşıdığı uluslararası ticaret potansiyeli nedeniyle de en önemli sektör konumundadır. Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomilerde, hizmet ihracatından elde edilen döviz gelirlerinin artırılması amacıyla sektörün ticaret dinamiklerinin analiz edilmesinin ve sektöre yönelik uygun politikalar geliştirilmesinin, önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de hizmet ihracatı ile temel belirleyicileri arasındaki ilişki 1998:1 – 2017:4 yılları arası çeyreklik veriler kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada kullanılan ampirik yöntemler; birim kök testi, eş bütünleşme testi, Granger nedensellik testi, etki-tepki analizi ve varyans ayrıştırmasıdır. Aralarında eş bütünleşme ilişkisi bulunan hizmet ihracat gelirleri, doğrudan yabancı yatırımlar, hizmet sektörü gelirleri, dış ticaret haddi endeksi, mal ihracat gelirleri, reel efektif döviz kuru endeksi ve eğitim harcamaları (beşeri sermaye) değişkenleri, vektör hata düzeltme modeli (VECM) çerçevesinde analiz edilmiştir. Elde edilen ampirik bulgulara göre, Türkiye ekonomisinde uzun dönemde hizmet ihracatı üzerinde en büyük etkiye sahip değişkenin hizmet sektörü gelirleri olduğu saptanmıştır.