HLM ve YSA Yöntemlerinin PISA 2018 okuduğunu anlama becerilerini yordama düzeylerinin incelenmesi

Bu araştırmada Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2018 uygulamasında öğrencilerin okuduğunu anlama becerisini tahmin etmede hiyerarşik lineer modelleme ve yapay sinir ağları tahmin yöntemlerinin karşılaştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda; öğrencilerin PISA okuduğunu anlama beceri puanlarının birey ve okul düzeyinde nasıl tahmin edildiği, tahmin etmede kullanılan yapay sinir ağı ve hiyerarşik lineer modellemenin açıklanan varyans ve hata değerlerinin belirlenmesi planlanmaktadır. Çalışmanın türü, bağımlı ve bağımsız değişkenler arasında ilişkilerin bulunduğu modellerin kurulmasından dolayı bir yönüyle ilişkisel araştırmadır. Diğer bir yönüyle ise çalışmada örnekleme alınan her ülke için iki yöntemle analizler gerçekleştirilip elde edilen sonuçların açıklanan varyans ve hata değerleri açısından karşılaştırıldığı bir çalışmadır. Bu araştırmada eğitim alanında yeni yeni kullanılmaya başlanan veri madenciliği yöntemlerinden yapay sinir ağları (YSA) ve hiyerarşik lineer modelin (HLM) nasıl performans gösterdiğine ilişkin bulgular elde edilmiştir. HLM'in çok düzeyleri verilerin analizinde YSA'ya göre kullanılan veri setinde daha düşük hata ve daha yüksek R^2 ile tahminleme sürecini yürüttüğü belirlenmiştir. Ayrıca HLM değişkenlerin yordama düzeyi ve modelde yer alan değişkenler tarafından açıklanmayan varyans hakkında YSA'ya göre daha fazla bilgi sunmaktadır. Bu sebeple çalışmada okuduğunu anlama becerisini etkileyen değişkenleri incelemek için HLM analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak modele eklenen birey düzeyi ve okul düzeyi değişkenlerinin okuduğunu anlama becerisi üzerinde istatiksel olarak anlamlı etkisi olduğu görülmüştür. Okuduğunu anlama becerisi üzerinde okuldaki eğitimsel materyal eksikliği negatif yönlü etkiye sebep olurken ekonomik-sosyal-kültürel durum, üstbiliş stratejileri, sınıftaki disiplin iklimi, öğretmen desteği, öğretmen yönlendirmeli öğretim, personel eksikliği değişkenleri pozitif yönlü etkisi olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar genel olarak literatürde yer alan benzer çalışmalarla uyum göstermektedir.