HTEA'da ağırlıklandırılmış aralık tip 2 bulanık kural tabanı sistemi yaklaşımı ve uygulaması

Son dönemdeki teknolojik gelişmelerle birlikte sistemler günden güne daha karmaşık bir hal almaktadır. Bu karmaşık sistemler, öngörülemeyen hataların oluşmasını kaçınılmaz kılmaktadır. Günümüzün gelişen rekabet koşullarında işletmeler, rekabet edebilmek için sistemlerinde, devam edegelen süreçlerinde, yeni tasarımlarında veya hizmet aşamalarında oluşabilecek hataları meydana gelmeden önce tespit edebilmeli, güven, itibar ve maddi kayıplar gibi daha birçok zarara sebebiyet vermeden engelleyebilmeli ve artan müşteri beklentilerine zamanında ve doğru bir şekilde cevap verebilmelidir. Bu tez kapsamında geleneksel HTEA'nın barındırmış olduğu eksiklere cevap verebilecek kapsamlı bir model geliştirilmesi hedeflenmiştir. Bu hedefle, HTEA'da (i) uzman görüşlerinin kullanılmasından kaynaklanan belirsizliklerin dikkate alındığı (ii) farklı bilgi ve deneyime sahip uzmanlardan alınan verilerdeki değişkenliğin ele alınabildiği, (iii) geleneksel HTEA modelinin formülasyonundan kaynaklanan hataların engellendiği (v) risk düzeyi değerinin birden fazla olabilmesi için, farklı ihtimallere göre farklı sonuçlar almasını sağlayan ağırlıklandırma işleminin yapıldığı, bir Ağırlıklandırılmış Aralık Tip 2 Bulanık Kural Tabanı Sistemi modeli geliştirilmiştir. Literatürde Hata Türleri ve Etkileri Analizi için geliştirilmiş pek çok sayıda Bulanık Kural Tabanı Sistemi modeli olmasına karşın, bunlar arasında grup üyeleri arasındaki çeşitliliğin göz önünde bulundurulduğu çalışmalar sınırlıdır. Bu tez kapsamında, grup üyeleri arasındaki çeşitliliğin göz önünde bulundurabilen Aralık Tip 2 Bulanık Kural Tabanı Sistemi kullanılmıştır. Ve bilindiği kadarıyla Aralık Tip 2 Bulanık Kural Tabanı Sisteminin HTEA için kullanıldığı ilk çalışmadır. Ayrıca modelde kullanılacak olan kurallar belirlenirken çözüm uzayının indirgenmesi ve modelin performansının arttırılması amacıyla "kural indirgeme" işlemi yapılmıştır. Geliştirilen model, yeni bir kahve zinciri oluşturmayı hedefleyen ulusal bir firmanın pazarlama sürecinde karşılaşabileceği hataları değerlendirmede kullanılmıştır. Firma, farklı sektörlerde uzun yıllar başarıyla faaliyet göstermektedir ve bu alanda da kısa sürede hızlı bir büyüme planlamaktadır. Ancak kahve sektörü firma için yeni bir sahadır ve markalaşma adına stratejik adımlara ihtiyaç duymaktadır. Gerçekleştirecekleri bu büyük yatırım sürecinde karşılaşabilecekleri hata türlerini öngörebilmesi ve potansiyel hataları şirkete maddi ve manevi zararlar vermeden engelleyebilmesi, firma için oldukça önemlidir. Hataların ayrıntılı şekilde düşünülebilmesi amacıyla Phillip Kotler' in pazarlamanın 7P (Ürün, fiyat, yer, insan, süreç, fiziki olanaklar, tutundurma) kriterleri kullanılmıştır. Bu kriterler bakımından meydana gelebilecek hatalar sistematik bir şekilde uzmanlar tarafından belirlenmiş ve bu hata türleri şiddet (Ş), olasılık (O) ve fark edilebilirlik (F) risk faktörleri bakımından değerlendirilmiştir. Geliştirilen AAT2BKTS modeli, Matlab IT2FLS arayüzü kullanılarak çözülmüştür. Uygulama, geleneksel HTEA modeli ve tip 1 bulanık kural tabanı sistemi kullanılarak da incelenmiş ve 41 hata türüne ait risk öncelik sıralaması bu 3 farklı model için karşılaştırılmıştır. Sonuç olarak, AAT2BKTS modelinin çıktılarında, bazı hata türlerinin sıralamalarının, geleneksel ve tip 1 bulanık kural tabanı sistemi kullanılan modelleri kullanımına göre farklılık göstermiş olduğu tespit edilmiştir AAT2BKTS modeli için en öncelikli müdahale edilmesi gereken hata türü; H30 "Mekan tasarımının ve dekorasyonun müşteriye hitap etmemesi" olarak bulunmuştur. Bunun yanı sıra hata türleri, ait oldukları kriterler bakımından da incelenmiştir. KİSK de belirtilen yöntem kullanılarak indirgenen kuralların RÖS sonuçları ile indirgenmemiş kuralar kullanarak elde edilen RÖS sonuçlar arasındaki sapma değerleri hesaplanmış ve performansı incelenmiştir. 61 kurala indirgendiğinde oluşan sapma 84'ten biraz düşük olmasına karşın 23 kural daha az tanımlanması avantaj sağlamıştır.